Nieuw Defensie-onderzoek onder vuur: niet alle klokkenluiders zijn gehoord

In dit artikel:

Defensie presenteert vlak voor het Kamerdebat over veiligheid en integriteit op donderdag een onderzoek van de Erasmus Universiteit naar het melden van integriteitsschendingen. Staatssecretaris Derk Boswijk (CDA) noemt het onderzoek onafhankelijk in een brief aan de Tweede Kamer. Het rapport is afgerond en intern goedgekeurd, maar nog niet openbaar.

Volgens bronnen van NieuwRechts zijn niet alle voorgedragen gesprekspartners door de onderzoekers gehoord. Daaronder zou een klokkenluider zitten met een lopende, gedocumenteerde zaak bij Defensie. Geïnterviewden zouden bovendien geen inzage hebben gekregen in de weergave van hun verklaringen en geen mogelijkheid tot wederhoor hebben gehad. Dat roept vragen op over de methodologische onafhankelijkheid van het onderzoek.

Defensie wordt al ruim twintig jaar geconfronteerd met kritiek op de manier waarop het met interne meldingen omgaat. Onderzoeken en commissies, waaronder de Commissie Staal, evaluaties uit 2018 en 2022 en recente onderzoeken naar de Centrale Organisatie Integriteit Defensie, adviseren steeds een veiliger meldklimaat en betere bescherming van klokkenluiders. Volgens Follow the Money en Transparency International Nederland is in de praktijk echter weinig veranderd.

Critici wijzen erop dat het Meldpunt Integriteit Defensie weliswaar extern bij het CAOP is ondergebracht, maar dat de inhoudelijke afhandeling bij de interne COID ligt. Ook is de secretaris-generaal, de hoogste ambtenaar van het ministerie, opdrachtgever van de evaluaties. Daardoor zouden melding, afhandeling en toezicht uiteindelijk onder dezelfde ambtelijke top vallen. De Kamer kan donderdag besluiten het nieuwe rapport af te wachten of opnieuw de onafhankelijkheid van het hele meldstelsel ter discussie stellen.