Niet meer elk jaar nieuwe prik tegen griep of corona: voor het eerst vaccin ontwikkeld met AI

In dit artikel:

Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge hebben met behulp van artificiële intelligentie een nieuwe aanpak ontwikkeld om vaccins te ontwerpen die tegelijk bescherming zouden kunnen bieden tegen een hele familie van virussen. In plaats van telkens te reageren op nieuwe varianten – zoals tijdens de coronapandemie of bij de jaarlijkse griepupdate – gebruikt het team AI om structurele overeenkomsten in virale oppervlakteeiwitten te vinden.

De machine vergelijkt duizenden spike‑eiwitten (de uitstulpingen op het virusoppervlak die bepalen hoe het cel binnendringt) en identificeert gedeelde kenmerken die het immuunsysteem als gemeenschappelijke doelwitten kan leren herkennen. Volgens viroloog Johan Neyts (KU Leuven), die erover sprak in De Wereld Vandaag op Radio 1, maakt die rekenkracht iets mogelijk wat met traditionele methoden nauwelijks haalbaar zou zijn.

Het is naar verluidt de eerste keer dat een belangrijk vaccingedeelte is ontworpen met AI en al in mensen is getest: een eerste veiligheidsonderzoek bij 39 vrijwilligers is afgerond, en een vervolgstudie met circa 200 deelnemers moet aantonen of er de gewenste immuunreactie ontstaat. De onderzoekers richten zich voorlopig op coronavirussen en influenza, maar onderzoeken ook toepassingen voor ebola.

Belangrijk om te beseffen is dat dit nog vroege faseonderzoek betreft: hoewel het potentieel groot is voor snellere, bredere bescherming en betere pandemievoorbereiding, moeten grotere en langere onderzoeken nog duidelijkheid geven over effectiviteit en veiligheid op lange termijn.