Niet D66 maar Partij van de Thuisblijvers is de grootste van Nederland - Renske Leijten
In dit artikel:
Ministeriële schaalhervormingen en landelijke politiek hebben de lokale democratie uitgehold, betoogt een oud-landelijk politicus in dit opiniestuk. Waar ooit plannen van minister Plasterk waren om provincies en gemeenten te vergroten, leidde dat — ook nadat formele dwang verdween — tot een blijvende trend van fusies, taakuitbreiding en bovenlokale samenwerkingsverbanden. Die schaalvergroting en het doorschuiven van taken naar gemeenten (bijvoorbeeld jeugdzorg en wijkzorg) hebben geleid tot meer bureaucratie, minder lokaal zicht op besluitvorming en verminderde bestuurlijke verantwoordelijkheid.
De schrijver wijst op een dalende opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen — bij de vorige ronde net geen 51% — en benadrukt dat veel gemeenteraden daardoor niet meer de steun van de meerderheid van hun inwoners hebben. Als in grote steden als Rotterdam minder dan vier op de tien mensen stemmen, schaadt dat volgens de auteur de legitimiteit van lokale besturen. Als mogelijke prikkel voor herstel noemt hij het provocerende idee om zetels leeg te laten die de niet-stemmers zouden vertegenwoordigen: beslissingen zouden dan duidelijker het effect van lage opkomst laten zien en meerderheidsvorming bemoeilijken.
Een andere oorzaak van het democratisch tekort is dat landelijke politiek en nationale thema’s de lokale campagne overheersen. Landelijke partijen en kopstukken domineren posters, tv-debatten en media-aandacht, terwijl lokale verschillen en concrete gemeentelijke onderwerpen daardoor ondergesneeuwd raken. De auteur noemt voorbeelden van landelijk beleid dat lokale dilemma’s veroorzaakt — langdurige bezuinigingen op jeugdzorg, onduidelijke asielopvangsturing — en hekelt dat landelijke politici vaak alsof “iedereen hetzelfde probleem” heeft, terwijl gemeentes sterk uiteenlopen in voorzieningen, begroting en draagkracht.
De voorgestelde oplossing is radicaal lokaal: haal landelijke partijen uit de lokale politiek en geef lokale partijen het monopolie op gemeentelijk bestuur. De schrijver stelt dat er geen bewijs is dat landelijk of lokaal gebonden partijen per se beter of slechter besturen; wél zijn lokale partijen sterker in het zichtbaar maken van lokale problemen en het voeren van lokaal debat. Zonder landelijke inmenging zouden wethouders en burgemeesters minder worden vastgehouden door partijcarrières en zouden besluiten dichter bij bewoners en hun behoeften genomen kunnen worden. Praktisch betekent dit: lokale debatten, lokale lijsttrekkers die écht hun eigen gemeente bedienen, lokale media en meer inspraak van buurtbewoners bij keuzes over sport, groen, cultuur, wonen, parkeerbeleid en asielopvang.
Het doel is tweeledig: het herstellen van betrokkenheid zodat mensen weer weten waaróm hun stem telt, en het beperken van landelijke “kakel” tijdens campagnes. Totdat zo’n omslag er komt, roept de auteur op alsnog massaal te gaan stemmen bij de komende gemeenteraadsverkiezingen (18 maart) om de lokale plicht niet te verwaarlozen. Conclusie: maak de democratie weer van onderop — laat lokale kwesties lokaal beslissen en geef burgers daadwerkelijk invloed.