Niemand durft Poetin rechtstreeks de schuld te geven van de internetmalaise | column Joost Bosman
In dit artikel:
Joost Bosman, voormalig Moskou-correspondent die nu vanuit Jerevan werkt, beschrijft hoe het Kremlin steeds meer delen van het internet afsluit en Russen daar wel over mopperen maar niet in opstand komen. Sinds ruim een jaar kampt YouTube met vertragingen door ingrijpen van Roskomnadzor; WhatsApp werd in augustus onbruikbaar gemaakt en Telegram, ooit succesvol omzeild door Pavel Doerovs technische omleidingen, functioneert sinds 1 april nauwelijks meer nadat de toezichthouder extra druk uitoefende en de geldstromen naar de app dichtdraaide.
De blokkades raken niet alleen gewone gebruikers: bedrijven lijden financiële schade en zelfs Russische eenheden in Oekraïne die via Telegram communiceerden kregen ernstige problemen, waardoor Oekraïense troepen van die verstoringen profiteerden en terrein heroverden. Binnen de Doema leidde die situatie onverwacht tot kritiek op Roskomnadzor; parlementslid Sergej Mironov riep harde maatregelen tegen de verantwoordelijken.
Officieel voert het Kremlin de beperkingen door omdat Oekraïense drones het Russische mobiele netwerk benutten, maar Bosman plaatst dit in een breder perspectief: het regime wil informatie van buiten zoveel mogelijk weren en de binnenlandse digitale ruimte controleren. Als tegenwicht promoot de staat een eigen alles-in-één‑app, MAX, waarin dienstverlening en communicatie geconcentreerd zijn — met uitgebreide mogelijkheden voor toezicht door veiligheidsdiensten. Toch heeft ongeveer 80 procent van de bevolking die app nog niet geïnstalleerd.
De bevolking accepteert de toenemende internetinperking grotendeels, hoewel er klaagzang en klein protest is. Bosman zet dit af tegen het voorbeeld van de Armeense premier Nikol Pasjinjan, die tijdens een bezoek aan het Kremlin openlijk stelde dat het Armeense internet vrij is — een directe uitdaging aan Poetin die in de Russische context ongewoon is. Conclusie: het Kremlin bouwt stelselmatig een afgeschermd, toezichtvriendelijk digitaal ecosysteem, met verstrekkende gevolgen voor vrij verkeer van informatie, economie en zelfs militaire operaties, terwijl brede publieke tegenmacht uitblijft.