Nicolaas Stam wil als beiaardier muziek uitstrooien over de stad: „In de hoop dat mensen een geluksmomentje beleven"
In dit artikel:
De Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort, onderdeel van de HKU, is dit jaar een kleine opleiding met vijf studenten. Vanaf het komende studiejaar biedt de school bovendien een gecombineerd orgel‑beiaardtraject aan. Docent Christiaan Winter en gastdocent Wim Ruitenbeek geven individuele en groepslessen waarin techniek, klankkleur en improvisatie centraal staan.
Tweedejaarsstudent Nicolaas Stam uit Kampen is één van die vijf. Hij zingt, speelt klavecimbel en is lid van het Kampen Boys Choir; muziek noemt hij een eerste levensbehoefte. Zijn belangstelling voor de beiaard komt deels door zijn vader, beiaardier Jasper Stam. Tijdens lessen werkt hij aan frasering en balans: hoe je met aanslags‑ en handtechniek legato kunt suggereren op een instrument dat geen echte verbonden toon kan maken, en hoe je de melodie “laat zingen” boven begeleidingen zonder een onduidelijke klankmassa te creëren. Docenten benadrukken het belang van transparantie — te veel klokken tegelijk leidt tot een onduidelijke klankwolk — en adviseren om lange lijnen en compacter geheel te zoeken in improvisaties.
Praktijklessen variëren van bewerkingen van Schubert en Sweelinck tot lichte muziek en Piaf. Studenten leren repertoire zo te bewerken dat het op het carillon werkt: barok, chanson, tango, Mozart en pop kunnen samen in één marktbespeling, met altijd enkele herkenbare stukken om publiek te winnen. Nicolaas studeert dagelijks minstens twee uur op een oefenbeiaard om zich klaar te houden voor toekomstige vacatures, waarvan beschikbaarheid en sollicitatieprocedures onzeker blijven.
De opleiding benadrukt ook de unieke sfeer van beiaardspelen: het anonieme karakter, het optreden tussen hemel en aarde in torens en het bereik direct naar mensen op straat. Studenten ontdekken dat elk carillon karakter heeft; Nicolaas noemt Schoonhoven, de Oude Kerk in Amsterdam en de Sint‑Janskerk in Gouda als favorieten vanwege klank en ligging. Tijdens groepslessen oefenen ze improvisatie voor medestudenten, krijgen feedback en leren momenten van verstilling te creëren zodat muziek niet overdadig of te spectaculair wordt, maar juist aansprekend en duidelijk blijft voor een divers publiek.