Netbeheerders kopen 4 miljoen slimme meters in China, Kamer bezorgd over afhankelijkheid
In dit artikel:
Nederlandse netbeheerders hebben via een gezamenlijke aanbesteding de meetmodules voor circa 4 miljoen slimme elektriciteitsmeters gegund aan het Chinese bedrijf Kaifa Technology. De opdracht omvat bijna 400 miljoen euro; Kaifa is voor een derde in handen van het Chinese staatsbedrijf China Electronics. De beslissing leidde tot kritiek omdat dit de Nederlandse afhankelijkheid van Chinese leveranciers zou versterken. Vanaf 1 januari geldt een de facto verplichting voor huishoudens om verbruiksgegevens digitaal te delen: weigeren kan alleen door te kiezen voor een eenvoudige digitale meter zonder communicatiefunctionaliteit, waarvoor bewoners zelf standen moeten aanleveren.
De meetmodule die Kaifa levert registreert verbruik en teruglevering van stroom en is één van de cruciale onderdelen van de slimme meter. De modem die die data draadloos doorstuurt wordt apart aanbesteed. Een concurrent, het Sloveense Iskraemeco, stapte naar de rechter met het bezwaar dat Kaifa een “abnormaal lage” prijs had ingediend—volgens Iskraemeco onder de kostprijs van grondstoffen—maar de voorzieningenrechter wees dat bezwaar af. Netbeheer Nederland benadrukt dat de prijs zwaar meewoog en dat er geen concessies zijn gedaan aan veiligheid; Kaifa zou al eerder onderdelen hebben geleverd en de procedure volgens Europese regels hebben gevolgd.
Zorgen richten zich vooral op geopolitieke en cybersecurity-risico’s. China Electronics, grootaandeelhouder van Kaifa, levert ook telecomapparatuur aan het Chinese leger en is door Nederlandse pensioenfondsen en verzekeraars uitgesloten van investeringen. Kritiek bestaat dat slimme meters continu gedetailleerde verbruiksgegevens doorgeven, draadloos communiceren en periodieke software-updates nodig hebben—mogelijk routes voor ongewenste datastromen. Sommige componenten, zoals Chinese omvormers die in een Chinese cloud draaien, zijn al eerder als kwetsbaar aangemerkt en zouden misbruik kunnen toelaten om het net te beïnvloeden.
Tweede Kamerleden van onder meer CDA, VVD, D66 en ChristenUnie hebben vragen gesteld en willen weten of inlichtingendiensten (AIVD, MIVD, NCTV) zijn geraadpleegd en welke data precies worden gedeeld. Netbeheer zegt dat de meetmodule geen schakelonderdeel is en niet op afstand uit te zetten; beveiliging zou getest zijn. Ook veiligheidsexperts zijn verdeeld: sommige CISO’s vertrouwen op de tests van netbeheerders, maar waarschuwen tegelijk voor toenemende afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers voor cruciale energietechnologie.
Achtergrond van de discussie is dat slimme meters essentieel zijn om teruglevering van zonnepanelen te meten; analoge meters bieden dat niet op een betrouwbare manier, wat ook de invoering van slimme meters juridisch en praktisch drijft. Veel huishoudens bleven desondanks terughoudend vanwege kosten- en privacyzorgen.