Netanyahu en Erdogan botsen steeds harder: kan hun ruzie uitmonden in een militair conflict?

In dit artikel:

De spanningen tussen Israël en Turkije zijn opnieuw sterk opgelopen nadat de Israëlische marine een hulpvloot voor Gaza in internationale wateren onderschepte. Tientallen boten met ongeveer 400 activisten waren in mei vanuit Turkije vertrokken om humanitaire hulp te leveren en de Israëlische blokkade onder de aandacht te brengen. De opvarenden werden naar Israël gebracht; sommigen meldden later mishandeling in detentie.

De actie ligt in Turkije extra gevoelig door de herinneringen aan de Mavi Marmara. Israëlische commando’s enterden dat Turkse schip in 2010, waarbij negen activisten omkwamen, onder wie acht Turken. De diplomatieke en militaire samenwerking tussen beide landen werd daarna grotendeels afgebouwd.

President Recep Tayyip Erdogan kondigde naar aanleiding van de recente onderschepping aan dat Turkije een internationaal aanhoudingsbevel tegen premier Benjamin Netanyahu wil uitvaardigen en via Interpol internationaal wil laten verspreiden. Andere landen zouden Netanyahu dan kunnen arresteren wanneer hij daar aankomt. Netanyahu reageerde door Erdogan een antisemitische dictator te noemen.

Volgens Dries Lesage, hoogleraar Internationale Politiek, is de confrontatie al verder geëscaleerd. Israël viel onlangs de Syrische luchtmachtbasis Abu al-Duhur aan en koppelde die aanval aan de mogelijke aanwezigheid van Turkse militairen. Netanyahu waarschuwde dat Israël geen Turkse militaire aanwezigheid ten zuiden van Aleppo zal accepteren. Een rechtstreeks militair treffen, bijvoorbeeld op Syrisch grondgebied, is volgens Lesage theoretisch mogelijk, al zullen beide landen een totale oorlog waarschijnlijk proberen te vermijden vanwege de grote militaire en economische risico’s. Ook de Amerikaanse regering heeft laten weten Israëlische acties tegen Turkse belangen in Syrië niet te steunen.

De harde opstelling heeft bovendien een binnenlandse politieke dimensie. Netanyahu wil zich profileren in de aanloop naar de Israëlische verkiezingen in oktober, terwijl Erdogan inspeelt op de sterke pro-Palestijnse gevoelens onder de Turkse bevolking. Een arrestatiebevel stelt hem in staat hard tegen Israël op te treden zonder direct militair in te grijpen.

Israël ziet Turkije volgens Lesage inmiddels als een mogelijke strategische bedreiging, mede door de groeiende Turkse militaire macht en nieuwe defensiesamenwerking met Saudi-Arabië en Pakistan. Daardoor vreest Israël dat islamitische landen in de regio zich nauwer tegen het land gaan verenigen.