Negen of acht wethouders? Politieke onderhandelingen gaan ook over het aantal stoelen

In dit artikel:

Coalitieonderhandelingen in Amsterdam draaien niet alleen om inhoud, maar vooral om wie er aan tafel zit en hoeveel invloed die partijen krijgen. Tim Wagemakers (Het Parool) schetst hoe de omvang van het college en de verdeling van functies de onderliggende strijd vormt.

Vier jaar geleden koos het toenmalige stadsbestuur — onder druk van politieke balans tussen PvdA, GroenLinks en D66 — voor negen wethouders in plaats van acht. Officieel was dat een reactie op stads­groei, in de praktijk ging het om het eerlijk verdelen van macht: elke partij kreeg drie plekken. Eenmaal ingevoerd werd die extra zetel snel het nieuwe normaal, ook al kost een wethouder met staf ongeveer 1,2 miljoen euro per jaar. Fysieke aanpassingen in de Stopera en een vacature voor een extra woordvoerder laten zien dat de organisatie zich al op negen heeft ingesteld.

In de huidige formatie spelen soortgelijke reken- en machtsvraagstukken. PRO (de fusie van PvdA en GroenLinks) en D66 onderhandelen scherp over portefeuilles, het aantal wethouders per partij, en de invulling van stadsdeelbestuurders. D66, als tweede partij bij de verkiezingen, vreest een ongelijke verdeling (bijvoorbeeld zes-vs-drie) en dringt aan op een evenwichtiger verdeling zoals vijf-vs-vier of een andere compensatie.

De discussie strekt zich ook uit naar de stadsdelen: burgemeester Halsema zou hebben voorgesteld het aantal bestuurders per stadsdeel van drie naar twee terug te brengen. Dat zou de coalitieverdeling vereenvoudigen — één bestuurder van PRO en één van D66 per stadsdeel — maar tegenstanders zoals Tijs van Lieshout stellen dat een derde bestuurder nodig kan zijn voor uitvoeringskracht en bestuurlijke koersvastheid, zeker nu er een grote ambtelijke reorganisatie op komst is.

Stadsdeelposten zijn niet alleen uitvoerende functies; ze dienen ook als leerschool en politieke beloning. De onderhandelingen gaan dus zowel over beleidslijnen (met een recent gerucht van een doorbraak in het gevoelige woondossier) als over wie binnen het bestuur hoeveel stemmen heeft en hoeveel mensen er mogen aanschuiven.