Van negen dagen rouw tot geheim conclaaf rond verkiezing nieuwe paus: dit zijn de rituelen in het Vaticaan
In dit artikel:
Na het overlijden van paus Franciscus, wordt een strikt ceremonieel proces in gang gezet. De officiële bevestiging van zijn overlijden gebeurt door de camerlengo, de kardinaal die verantwoordelijk is voor de Apostolische Kamer en het tijdelijk bestuur van de Rooms-Katholieke Kerk verzorgt. Hij slaat drie keer met een zilveren hamertje op het voorhoofd van de overleden paus en noemt daarbij zijn doopnaam, waarna de kamers van de paus worden verzegeld. Vervolgens maakt de kardinaal-vicaris van Rome het nieuws wereldkundig.
Het is uitzonderlijk dat een paus in een ziekenhuis overlijdt; doorgaans sterven zij binnen de Vaticaanse muren. Na het overlijden wordt een deur van de Sint-Pietersbasiliek gesloten en luiden de klokken, terwijl de camerlengo de visserring van de paus breekt, een belangrijk symbool van zijn ambt. Er volgt een rouwperiode van negen dagen, waarin het lichaam van de paus wordt overgebracht naar de Sixtijnse Kapel, gebalsemd en gekleed in traditionele pauselijke gewaden, zoals de witte mijter en de rode kazuifel.
De volgende dag wordt het lichaam naar de Sint-Pietersbasiliek gebracht en daar drie dagen tentoongesteld voor het publiek om afscheid te nemen. De begrafenis vindt plaats in dezelfde basiliek, vaak bij het pauselijke altaar van Bernini, al kan deze ceremonie ook op het Sint-Pietersplein worden gehouden. Voor het sluiten en verzegelen van de kist wordt het gezicht van de paus bedekt met een zijden sluier.
Na de begrafenis en rouwperiode begint het conclaaf, een besloten bijeenkomst van kiesgerechtigde kardinalen in de Sixtijnse Kapel. Dit kan ten vroegste vijftien dagen na het overlijden plaatsvinden, volgens richtlijnen van paus Johannes Paulus II. Tijdens het conclaaf kiezen de kardinalen – allen jonger dan tachtig – in gesloten beraad de nieuwe paus. De verkiezingen verlopen via geheime stemrondes, waarbij het resultaat wordt aangegeven met rook uit een speciale schoorsteen: zwarte rook betekent geen paus gekozen, witte rook duidt op een succesvolle keuze.
Voorafgaand aan het stemmen wordt een Heilige Mis opgedragen om de Heilige Geest om leiding te vragen. Elke kardinaal schrijft zijn voorkeur op een stembriefje, dat na het uitbrengen van de stemmen wordt geteld. Bij onvoldoende meerderheid volgt een volgende ronde, met maximaal vier stemmingen per dag en rustdagen tussendoor. Indien na dertig stemrondes geen tweederdemeerderheid is bereikt, kan besloten worden om met een gewone meerderheid een paus te kiezen.
Wanneer een kandidaat akkoord gaat met het pausambt en zijn naam bekendmaakt, kleedt hij zich in pauselijke gewaden. Daarna kondigt de kardinaal-protodiaken vanaf het balkon op het Sint-Pietersplein de nieuwe paus aan met de woorden "Habemus Papam!" gevolgd door gejuich van duizenden gelovigen. De nieuwe paus spreekt vervolgens de apostolische zegen "Urbi et Orbi" uit, een boodschap voor de stad Rome en de wereld, die wereldwijd wordt uitgezonden. Dit ritueel markeert het begin van een nieuw pontificaat binnen de Rooms-Katholieke Kerk.