'Nee'-kamp op voorsprong in IJslands referendum over EU-onderhandelingen: "Uitslag lijkt moeilijk nog te keren"

In dit artikel:

Bij het referendum in IJsland leidt het nee-kamp voorlopig met 51,8 procent tegen 48,2 procent voor het herstarten van toetredingsgesprekken met de Europese Unie. Hoewel nog niet alle stemmen zijn geteld, lijkt een overwinning voor het ja-kamp steeds moeilijker.

Vooral buiten Reykjavík is de weerstand tegen nieuwe onderhandelingen groot. In het kiesdistrict Zuid stemde 60,5 procent tegen en in het noordoosten 59 procent. In Reykjavík zelf ligt dat anders: in Noord-Reykjavík staat ja op 57,5 procent en in Zuid-Reykjavík voorlopig op 54,5 procent. Het zuidwesten blijft met 51,5 procent nee tegenover 48,5 procent ja het spannendste district.

Politicoloog Hafsteinn Einarsson verwacht dat de nog te tellen stemmen de uitslag waarschijnlijk niet gemakkelijk zullen keren, omdat veel daarvan uit landelijke gebieden komen waar nee sterker staat. Ook de vervroegde en per post uitgebrachte stemmen kunnen nog verschil maken; die zijn door ongeveer 23 procent van de geregistreerde kiezers uitgebracht en worden als laatste verwerkt. De definitieve uitslag is daarom nog niet bekend.

De centrumlinkse regering van premier Kristrún Frostadóttir wil de onderhandelingen, die in 2013 werden stilgelegd, opnieuw openen. Bij een ja zou in 2028 een tweede referendum over daadwerkelijke EU-toetreding volgen; bij een nee verdwijnt het dossier voorlopig van de agenda. Voorstanders wijzen op economische voordelen, de euro en invloed binnen Europese instellingen. Tegenstanders vrezen verlies van autonomie, vooral over de visserij, die goed is voor 10 procent van het bbp en 40 procent van de export. Ook de IJslandse walvisjacht vormt een conflictpunt met de EU.