Nederlandse zwemwaterkwaliteit stagneert: 'Vervuild met chemische stoffen'

In dit artikel:

De kwaliteit van het Nederlandse zwemwater verbetert nauwelijks en is op chemisch gebied verslechterd. Dat blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), dat honderden zwemlocaties onderzocht over de periode 2015-2024. Van de 122 onderzochte stoffen overschreden 35 stoffen ergens de norm. In 2024 voldeden alle onderzochte zwemwateren niet aan de chemische kwaliteitsnormen; tien jaar eerder voldeed nog 22 procent wel.

Naast bacteriën en blauwalgen werden onder meer bestrijdingsmiddelen, PFAS en imidacloprid aangetroffen. In landelijke gebieden komen vaker landbouwbestrijdingsmiddelen voor, terwijl verkeer en industrie in steden belangrijke bronnen zijn. Ook medicijnresten en moeilijk afbreekbare, soms al verboden stoffen blijven via afvalwater of eerdere vervuiling in het water aanwezig.

Officiële zwemlocaties worden vooral gecontroleerd op acute risico’s, zoals E. coli en blauwalgen. Daardoor kan een locatie een goede beoordeling krijgen terwijl er te veel chemische stoffen aanwezig zijn. Zwemmers worden daar doorgaans niet over geïnformeerd. De aanwezigheid van deze stoffen betekent niet automatisch dat iemand direct ziek wordt, maar sommige worden in verband gebracht met onder meer kanker, schade aan het immuunsysteem en hormoonverstoring. Het precieze risico hangt af van de hoeveelheid en duur van de blootstelling.

De onderzoekers vinden dat de overheid vervuilingsbronnen gerichter moet opsporen, bijvoorbeeld rond industriegebieden en landbouwpercelen, en chemische stoffen structureel moet meenemen in de zwemwaterbeoordeling. Volgens hen dragen ook verouderde lozingsvergunningen en onvoldoende afgestemd waterbeheer bij aan het probleem. Nederland voldoet hiermee volgens de onderzoekers niet aan de Europese Kaderrichtlijn Water en kan daar in 2027 op worden aangesproken.