Nederlandse overheid waarschuwt: gebruik geen AI-chatbots voor stemadvies bij de lokale verkiezingen 

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt kiezers dringend om geen stemadvies te halen uit chatbots zoals ChatGPT, Gemini en Grok, zeker niet tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van vandaag in Nederland. Onderzoeker Joost van der Burgt legt uit dat zulke systemen onbetrouwbaar en weinig transparant zijn en vaak een politiek gekleurde uitkomst geven. Eerdere studies laten zien dat 10–15% van de Nederlanders wel eens een chatbot raadpleegt voor politieke vragen.

De AP testte de vijf grootste chatbots met duizenden fictieve kiezersprofielen en vond dat de systemen vrijwel altijd een stemadvies geven, ook wanneer dat niet expliciet gevraagd is. Adviezen richten zich daarbij vooral op landelijke partijen: lokale lijsten komen zelden naar voren. Dat hangt samen met de trainingsdata van taalmodellen, die zijn opgebouwd uit breed internetmateriaal waarin nationale partijen een veel grotere digitale voetafdruk hebben dan kleinschalige lokale initiatieven.

Daarnaast bieden chatbots vaak gepolijste maar versimpelde aanbevelingen. Complexe nuance — bijvoorbeeld dat iemand met groene voorkeuren misschien beter bij een kleinere lokale partij past dan bij een grote linkse partij — gaat vaak verloren. Eerder onderzoek naar de Tweede Kamerverkiezingen wees uit dat chatbots het politieke spectrum sterk vereenvoudigen, meestal tot een links-rechtskader in ongeveer 80% van de gevallen. Ook is onduidelijk hoe actueel de onderliggende informatie is; taalmodellen gebruiken deels verouderde data en soms recente maar onbetrouwbare bronnen, zonder duidelijk onderscheid.

De AP benadrukt dat dit een Europees probleem is en pleit voor coördinatie op EU-niveau, omdat veel ontwikkelaars onder Europese regelgeving vallen. Het advies blijft om niet op chatbotadvies te vertrouwen; of de groep gebruikers van dergelijke tools dat vandaag zal volgen, is onzeker.