Nederlandse IS'er jaren vast in Syrië: 'Zie mij hier niet uitkomen'
In dit artikel:
In het Koerdische noordoosten van Syrië zitten nog altijd duizenden buitenlanders die bij IS betrokken waren vastgezet door Koerdische strijdkrachten. Veel herkomstlanden, waaronder Nederland, weigeren hen terug te halen, waardoor deze gevangenen en hun vaak jonge kinderen in een juridisch en humanitair niemandsland verblijven. Correspondent Daisy Mohr en cameravrouw Edmée van Rijn bezochten de regio en spraken ter plekke met een Nederlandse gedetineerde om een beeld te geven van de situatie achter de hekken.
De gedetineerden zitten verspreid in gevangenissen en in kampen die zijn ingericht voor families van IS-strijders; de omstandigheden variëren maar kampen zijn vaak overvol, de rechtsgang stroef en de toekomst onduidelijk. De Koerdische autoriteiten houden de gevangenen omdat zij verantwoordelijk waren voor de veiligheid na de militaire afrekening met IS, maar ze hebben niet de middelen of de politieke legitimiteit om langdurig tienduizenden buitenlanders in detentie te houden. Daardoor roepen de Koerden herkomstlanden op om burgers op te vangen en te berechten, iets wat veel regeringen afwijzen uit angst voor veiligheidsrisico’s en politieke tegenwind.
De weigering tot repatriatie leidt tot meerdere problemen: kinderen zonder toekomst of onderwijs, gedetineerden die mogelijk geradicaliseerd blijven, en een juridisch vacuüm waarin veel mensen jaren lang in onzekerheid verblijven. Sommige landen zeggen dat ze niet verantwoordelijk zijn voor IS-strijders die de nationaliteit hebben opgegeven of onduidelijke documenten hebben; anderen wijzen op praktische en juridische obstakels bij terugkeer en vervolging. Mensenrechtengroepen waarschuwen dat langdurige opsluiting zonder eerlijke processen de situatie alleen maar verslechtert.
De reportage illustreert het dilemma: veiligheid in eigen land versus verantwoordelijkheid voor burgers die deelnamen aan een misdadige organisatie. Zolang herkomstlanden zich blijven afzijdig houden en er geen internationaal gedragen oplossing komt — zoals repatriatie met eerlijke processen, overdracht aan internationale tribunalen of gestructureerde diplomatieke overeenkomsten — blijft het zuiden van de Koerdische gebieden een brandhaard van juridische en humanitaire spanningen. De getuigenis van de Nederlandse gevangene in het stuk geeft een menselijk gezicht aan de kwestie en maakt duidelijk dat de keuze van regeringen nu concrete en langdurige gevolgen heeft voor duizenden mensen.