Nederlands schip werkt in bezet gebied, 'mogelijk schending internationaal recht'
In dit artikel:
Het Nederlandse baggerschip Parana, eigendom van baggerbedrijf De Boer, werkte de afgelopen dagen bij de monding van de nieuwe haven Dakhla Atlantic Port in de Westelijke Sahara. Die kusthaven wordt door Marokko aangelegd om onder meer export van groene waterstof, landbouwproducten en fosfaat te vergemakkelijken. De Westelijke Sahara is sinds 1975 grotendeels door Marokko bezet; het land bestuurt ongeveer twee derde van het gebied, inclusief de kust, terwijl de onafhankelijkheidsbeweging Polisario nog steeds strijdt voor een eigen staat.
Het optreden van de Parana roept juridische en ethische vragen op. Volgens experts zoals Andrea Maria Pelliconi (Universiteit van Southampton) is de bezetting onwettig en mogen buitenlandse partijen zulke situaties niet ondersteunen; ook bedrijven vallen onder die verplichting. Hoogleraar Marcel Brus (Groningen) wijst op een nuancering: economische activiteiten zijn in principe toegestaan alleen wanneer de opbrengsten daadwerkelijk ten goede komen aan de oorspronkelijke Sahrawi-bevolking. Grondstoffen of visrechten toe-eigenen is volgens hem uitgesloten; een havenbouwproject is juridisch lastiger te beoordelen omdat onduidelijk is wie in de toekomst profiteert. Liesbeth Zegveld (Amsterdam) ziet „een aanzienlijke kans op schending van internationaal recht en de rechten van de Sahrawi’s” en verwijst naar eerdere uitspraken van het Europese Hof dat handelsverdragen met Marokko niet geldig zijn als de Sahrawi-bevolking niet heeft ingestemd.
Baggerbedrijf De Boer heeft niet gereageerd op herhaalde verzoeken van de NOS om opheldering. De Nederlandse Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) stelt dat er economische activiteiten onder VN-toezicht mogen plaatsvinden mits de opbrengsten de lokale bevolking bevoordelen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt alleen actief te toetsen of een onderneming aan die voorwaarden voldoet wanneer die onderneming zelf om ministeriële ondersteuning of bijvoorbeeld een exportkredietverzekering vraagt; het ministerie doet geen uitspraken over individuele bedrijven.
Kort samengevat: Nederlandse baggeractiviteiten bij de bouw van Dakhla Atlantic Port vinden plaats in een politiek beladen, internationaal juridisch rammelend gebied. Experts waarschuwen dat deelname juridische risico’s en morele complicaties met zich meebrengt zolang niet duidelijk is dat de Sahrawi-bevolking er daadwerkelijk van profiteert.