Nederlands fregat werd 'verdreven' door China: waarom westerse landen actief door de Zuid-Chinese Zee varen
In dit artikel:
Het Nederlandse fregat Zr.Ms. De Ruyter werd vrijdag opnieuw op de voet gevolgd door Chinese maritieme en luchtmacht eenheden toen het door de Straat van Taiwan voer; eind vorige maand was hetzelfde schip al in beeld bij Beijing en volgens China zelfs ‘verdreven’ uit de Zuid-Chinese Zee. Volgens het ministerie van Defensie maakt de bemanning havenbezoeken in de regio om diplomatieke, veiligheids- en economische banden te versterken en handelt het schip conform het internationaal recht.
China beschouwt zowel de Straat van Taiwan als grote delen van de Zuid-Chinese Zee als eigen wateren, terwijl ook landen als de Filipijnen en Vietnam aanspraak maken op delen van die zeeën. Die tegenstrijdige claims leiden al jaren tot frequente incidenten: confrontaties tussen vissers- en kustwachtvaartuigen, en het opwerpen van kunstmatige eilanden door China om zijn aanspraken te versterken. Andere regionale spelers doen dit ook, maar niet in dezelfde omvang als China, zeggen maritieme experts.
Sinds ongeveer 2012 voert Beijing een langetermijnstrategie om zijn maritieme macht — militair, economisch en cultureel — stelselmatig uit te breiden, waarbij het vaak de aanwezigheid vergroot zonder direct een grens van zware escalatie te overschrijden. Volgens analisten is het doel vooral het veiligstellen van handelsroutes en toegang tot grondstoffen, en het voorkomen dat de VS en hun bondgenoten controle over die wateren uitoefenen.
Westerse landen voeren daarom af en toe zogeheten freedom of navigation operations (FONOPs) uit om de vrije doorvaart te testen en te benadrukken dat internationale wateren toegankelijk moeten blijven voor alle schepen, ook militaire. De VS doet dat het vaakst; ook Europese landen zoals Duitsland, Frankrijk en nu Nederland participeren incidenteel. Zulke operaties lokken voorspelbaar reacties uit van China en kunnen routinematig leiden tot confrontaties, maar er bestaat ook zorg dat een incident kan escaleren — zeker nu sommige regionale leiders, zoals de Filipijnse president Ferdinand Marcos Jr., harde uitspraken doen over mogelijke dodelijke confrontaties op zee.