Nederlands bedrijf werkt aan neusspray tegen griep: "Brede bescherming tegen alle griepvirussen"
In dit artikel:
Leyden Laboratories werkt samen met Harvard University aan een neusspray met antistoffen die direct in de neus en het neusslijmvlies worden aangebracht en daar meerdere uren actief blijven. Het doel is onmiddellijke, kortdurende bescherming tegen griepvirussen door te voorkomen dat het virus zich in de neus kan vastzetten en repliceren. De onderzoekers mikken op een gebruiksschema van ongeveer eenmaal per dag.
Het middel onderscheidt zich van klassieke vaccins doordat het passieve, reeds gevormde antistoffen levert in plaats van het immuunsysteem te stimuleren om die zelf aan te maken. Daardoor zou de spray breed kunnen beschermen tegen hele groepen griepvirussen en niet elk jaar aangepast hoeven te worden aan wisselende varianten. Volgens Leyden kunnen de gebruikte, zogenaamde unieke antilichamen zelfs bescherming bieden tegen onder meer vogelgriepstammen — waarmee de spray ook een rol zou kunnen spelen bij toekomstige pandemieën.
De ontwikkeling komt er in een context van aanzienlijke ziektelast: in België krijgen jaarlijks circa 500.000 mensen griep en wereldwijd zijn er ongeveer 5 miljoen ernstige griepinfecties, waardoor aanvulling op vaccins gewenst is. Vaccins blijven belangrijk maar presteren in de praktijk beperkt: volgens cijfers van het Nederlands Huisartsen Genootschap ligt de gemiddelde effectiviteit tegen infectie rond 35 procent en tegen ziekenhuisopname rond 41 procent; bovendien laat ongeveer de helft van de risicogroepen zich in België niet vaccineren. Een neusspray werkt juist bij het binnenkomen van het virus en kan zo aanvullende bescherming bieden, vooral voor ouderen en immuungecompromitteerden.
Leyden is niet de enige speler: het Rode Kruis ontwikkelt een alternatieve neusspray gebaseerd op plasma van recent herstelde patiënten. Voor de spray van Leyden zijn proeven bij apen hoopgevend en een eerste klinische studie met 143 mensen is afgerond en liet geen veiligheidsproblemen zien; ook werden hoge antistofconcentraties in de neus gemeten. Grotere vervolgstudies zijn nog nodig om te beoordelen hoe effectief de spray daadwerkelijk is in het voorkomen van infecties en ziekenhuisopnames. Als die positief uitvallen, kan zo’n product een praktische, snel inzetbare aanvulling op bestaande maatregelen tegen jaarlijkse griep en mogelijke toekomstige uitbraken worden.