Nederlanders zien 'tokkiegedrag' als bedreiging, maar wijzen vooral naar anderen

In dit artikel:

Veel Nederlanders zeggen steeds vaker hufterig gedrag te zien, zoals schelden, voordringen, afval achterlaten, verkeersagressie en het lastigvallen van hulpverleners. Uit onderzoek van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) blijkt dat bijna driekwart zich zorgen maakt over een samenleving die hierdoor verder uit elkaar kan vallen. Volgens Gerben Bakker, programmadirecteur Nationale Veiligheid en Weerbaarheid bij HCSS, is verhuftering moeilijk exact te meten omdat veel alledaagse overtredingen nergens worden geregistreerd. Wel blijkt dat mensen de problemen vooral bij anderen zien. Regels vinden ze belangrijk, maar voor zichzelf maken ze soms uitzonderingen.

Bakker waarschuwt voor een neerwaartse spiraal: wie ziet dat anderen regels negeren, kan daardoor zelf ook minder geneigd zijn zich eraan te houden. Anton Damen, die als ‘plandelaar’ tijdens wandelingen zwerfafval opruimt, merkt die ontwikkeling in de praktijk. Tijdens een korte wandeling in Hilversum verzamelde hij een zak afval, waaronder 237 sigarettenpeuken. Volgens hem kan het goede voorbeeld geven helpen om gedrag en sociale normen te veranderen.

Een effectieve aanpak vraagt volgens Bakker en Damen om meer dan strengere regels. Ook initiatieven van burgers, een betere inrichting van de openbare ruimte en consequente handhaving zijn nodig. Zo kunnen voldoende afvalbakken voorkomen dat mensen hun peuk op straat gooien. Uiteindelijk is een bredere maatschappelijke discussie nodig over de omgangsnormen die Nederlanders willen hanteren. Daarbij moeten mensen niet alleen anderen aanspreken, maar ook hun eigen gedrag onder de loep nemen.