Nederland zakt verder weg op ranglijst leesvaardigheid

In dit artikel:

Nederlandse 15-jarigen presteren steeds slechter, vooral bij begrijpend lezen. Dat blijkt uit het nieuwste internationale PISA-onderzoek van de OESO, waarin de vaardigheden van vijftienjarigen in bijna honderd landen worden vergeleken. Tussen 2022 en 2025 daalde de Nederlandse leesvaardigheid met 18 punten, sterker dan het OESO-gemiddelde. Nederland staat daardoor op de 36e plaats; alleen Griekenland scoort binnen de Europese Unie lager. Bijna een op de drie Nederlandse leerlingen is onvoldoende geletterd en heeft moeite informatie in teksten te begrijpen, te vinden en te beoordelen.

Ook wiskunde en natuurwetenschappen laten in Nederland al sinds ongeveer 2003 een dalende trend zien, al liggen de scores daar nog boven het OESO-gemiddelde. De onderzoekers zien de terugval niet langer als een tijdelijk gevolg van de coronasluitingen, maar wijzen op structurele problemen. Genoemde oorzaken zijn een veranderende houding tegenover lezen, digitale afleiding en toenemende schoolafwezigheid. Daarnaast zijn de onderwijsverschillen groot: bij natuurwetenschappen bedraagt het verschil tussen leerlingen uit welgestelde en minder welgestelde gezinnen meer dan 100 punten. Ruim 35 procent van de Nederlandse leerlingen vindt school bovendien tijdverspilling, op twee landen na het hoogste aandeel.

Het in 2022 gestarte Masterplan basisvaardigheden, waarvoor scholen extra geld kregen, heeft de dalende trend volgens de staatssecretaris nog niet gekeerd. Het CPB waarschuwde eerder dat beleidseffecten pas later zichtbaar worden. Onderwijsorganisaties willen daarom geen nieuwe tijdelijke maatregelen, maar voldoende leraren, sterke schoolleiders, structurele financiering en uitvoering van de nieuwe kerndoelen. Ook ouders kunnen bijdragen door kinderen veel voor te lezen. De organisaties vragen de overheid daarnaast de invloed van grote technologiebedrijven op jonge kinderen te beperken.