Aan wil geen gebrek bij kabinet, maar stikstofcrisis oplossen geen gelopen race

In dit artikel:

Het kabinet hoopt met een nieuw stikstofpakket na zeven jaar weer beweging te krijgen in de vastgelopen vergunningverlening, maar de presentatie van landbouwminister Jaimi van Essen heeft direct geleid tot felle weerstand in de agrarische sector. Vrijdag kwam hij met twee ingrijpende maatregelen: een landelijke norm voor het aantal koeien per hectare en strengere zones rond kwetsbare natuurgebieden. Voor veel boeren betekent dat dat zij hun bedrijf moeten aanpassen, inkrimpen, verplaatsen of stoppen.

Boerenorganisaties reageren hard. Agractie roept op de omgekeerde vlaggen weer op te hangen, omdat boeren volgens hen straks nauwelijks nog kunnen doorgaan. LTO Nederland noemt de plannen onbegrijpelijk en disproportioneel en wil dat onderdelen worden aangepast, vooral de generieke koeiennorm van 2,6 koeien per hectare en de breedte van de stikstofzones. Ook jonge boerenvereniging NAJK zegt dat er zonder aanpassingen te weinig toekomstperspectief overblijft voor een nieuwe generatie boeren.

Het kabinet ziet het pakket juist als één samenhangend geheel en wil voorkomen dat losse onderdelen worden afgezwakt. Politiek is steun bovendien lastig: het kabinet heeft geen meerderheid en zal ook oppositiepartijen nodig hebben. Vooral PRO wordt genoemd als mogelijke sleutelspeler in de Eerste Kamer, terwijl partijen als ChristenUnie en JA21 al kritische kanttekeningen plaatsen.

Achter de plannen zit een juridisch en praktisch probleem: Nederland zit vast in een streng stikstofregime, waarbij vrijgekomen ruimte voor natuurherstel moet worden gebruikt en maatregelen stevig moeten worden vastgelegd om bij de rechter stand te houden. Na de zomer moet het Planbureau voor de Leefomgeving doorrekenen of de doelen voor 2035 haalbaar zijn. Als het pakket juridisch overeind blijft, kan de vergunningverlening mogelijk weer op gang komen en zou Nederland in 2027 stap voor stap van het stikstofslot kunnen raken.