Nederland steeds meer geïsoleerd binnen EU bij aanpak energiecrisis: bijna alle landen grijpen in op prijs aan de pomp
In dit artikel:
Nederland raakt binnen de EU steeds meer een uitzondering omdat het kabinet geen directe maatregelen tegen de hoge benzine- en dieselprijzen neemt. Terwijl bijna alle andere lidstaten de automobilist tijdelijk tegemoetkomen — via subsidies, accijnsverlagingen of prijsplafonds — houdt Den Haag de accijnzen ongemoeid en wil alleen ingrijpen als de pompprijzen nog veel verder stijgen.
De Europese trend is duidelijk: landen grijpen in om maatschappelijke onrust en grensverkeer te voorkomen. Duitsland verlaagde maandag de accijns met 17 cent per liter; Ierland zag deze week een golf van protesten en een staatssecretaris stapte dinsdag op omdat het steunpakket te mager was. In België groeit de politieke druk vanuit Franstalige partijen die extra steun eisen. Pomphouders in grensregio’s klagen dat klanten massaal naar buurlanden rijden; een tankstationhouder signaleert dat de omzetten snel teruglopen.
Brussel probeert nu coördinatie af te dwingen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zei na een speciale vergadering dat de maatregelen beter afgestemd moeten worden zodat de interne markt niet verstoord raakt. Tegelijk valt op dat het vooral de paar landen zonder maatregel zijn — waaronder Nederland — die uit de pas lopen en daarmee hun eigen ondernemers benadelen.
Den Haag verzet zich tegen een accijnsverlaging omdat die volgens het kabinet duur en weinig doelgericht zou zijn. Het kabinet wil eerder kiezen voor gerichtere fiscale aanpassingen, zoals een hogere onbelaste kilometervergoeding en lagere motorrijtuigenbelasting voor bedrijven. Dat verschil in aanpak kan groter worden nu de Europese Commissie staatssteunregels versoepelt voor sectoren als zware industrie, landbouw en transport: er komt dan wel een gemeenschappelijke regeling, maar alleen landen die steun kunnen en willen financieren profiteren daadwerkelijk.
Landen dekken hun steunpakketten op verschillende manieren: veel landen gebruiken extra btw-inkomsten van brandstof, anderen leggen een extra heffing op oliemaatschappijen of voeren nieuwe belastingen in — Griekenland kondigde bijvoorbeeld een casinobelasting aan. Sommige zuinige lidstaten, zoals Nederland en Finland, spelen terughoudend vanwege onzekerheid over de verdere ontwikkeling van de crisis in het Midden-Oosten en vanwege krappe begrotingsruimte.
Kort gezegd: de EU ziet een versnippering van noodmaatregelen tegen hoge brandstofprijzen, met praktische en politieke gevolgen voor grensregio’s en het concurrentieveld. Nederland houdt vast aan een afwachtende, fiscale voorkeuren-georiënteerde koers, wat het land politiek en economisch steeds meer apart plaatst binnen de Unie.