Nederland op 1x1 kilometer, aflevering 2: Coepelduynen - meten, weten en bijsturen in een duinlandschap

In dit artikel:

In de Coepelduynen, tussen Noordwijk en Katwijk, brengt boswachter/ecoloog Alex Zuijdervliet dit veldseizoen de natuurkwaliteit in kaart in kilometerhok 88-471. Dat gebeurt via SNL-metingen: een vaste, herhaalbare inventarisatie die onderdeel is van het Subsidiestelsel Natuur en Landschap. De gegevens gaan daarna naar de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF), waar ze samen met miljoenen andere waarnemingen worden gebruikt voor beheer, beleid en onderzoek.

Zuijdervliet werkt in een raster van 50 bij 50 meter en noteert planten direct digitaal tijdens het lopen door het gebied. In de Coepelduynen draait het dit jaar vooral om flora, terwijl in andere jaren bijvoorbeeld broedvogels of insecten aan bod komen. De metingen laten zien welke soorten aanwezig zijn, maar ook hoe het gebied verandert. Zo zag hij in een vochtige duinvallei dat soorten als moeraswespenorchis verdwenen na langdurige natte periodes. Dat is voor Staatsbosbeheer reden om in te grijpen, bijvoorbeeld met plaggen zodat kalkrijk zand weer bovenkomt en duinsoorten opnieuw kansen krijgen.

Tegelijkertijd laat het gebied ook positieve natuurlijke dynamiek zien, zoals zandverstuivingen die open plekken creëren en de vegetatie verjongen. Omdat SNL-metingen vooral momentopnames zijn, worden ze gecombineerd met andere monitoring, onder meer van vrijwilligers. Zo ontstaat een beter beeld van trends over meerdere jaren en kan het beheer bij de zesjaarlijkse evaluatie worden bijgestuurd, bijvoorbeeld met maaien, begrazing of maatregelen rond de waterhuishouding.

Volgens de NDFF is de kracht van de data dat ze volgens vaste protocollen zijn verzameld en centraal worden opgeslagen. De organisatie ziet kansen om extra metadata beter vast te leggen, zodat waarnemingen nog bruikbaarder worden voor verspreidingskaarten en trendanalyses.