Nederland moet noodvoorraad gas aanleggen om nieuwe crisis te voorkomen

In dit artikel:

Gasunie adviseert het kabinet om een strategische noodvoorraad gas aan te leggen ter grootte van ongeveer het jaarverbruik van Nederland, zo staat in een woensdag gepubliceerd adviesrapport. Het advies komt nu de gasmarkt opnieuw onrustig is door de oorlog in Iran en de afsluiting van de Straat van Hormuz, waardoor LNG-transporten haperen en wereldwijde gasprijzen stijgen. Volgens Gasunie maakt dit nogmaals duidelijk hoe kwetsbaar de Europese gasvoorziening is.

Europa importeert inmiddels circa 90% van het gas dat het gebruikt, waardoor geopolitieke spanningen, sabotage of verstoringen op buitenlandse markten direct effect hebben op beschikbaarheid en prijs. Nederland haalt gas zowel via pijpleidingen uit Noorwegen als in de vorm van LNG, vooral uit de Verenigde Staten; prijs- en leveringsschommelingen op de wereldmarkt slaan daardoor snel door naar hier.

Het rapport stelt voor de noodvoorraad onder te brengen in bestaande ondergrondse gasopslagen, door extra volumes in te slaan of door zogenoemd kussengas — normaal permanent aanwezig in velden — in noodgevallen beschikbaar te maken. Gasunie en onafhankelijke experts wijzen erop dat de markt zelf niet snel in strategische buffers zal investeren: opslag kost geld en handelaren verdienen juist aan prijsschommelingen, niet aan stilgehouden voorraden.

Als de markt onvoldoende opslaat, kan de overheid Energie Beheer Nederland (EBN) opdracht geven gas in te kopen en op te slaan, zoals na de Russische inval in Oekraïne gebeurde. Dat is echter kostbaar en kan verlies voor de staat betekenen als duur ingekocht gas later tegen lagere prijzen moet worden afgezet.

Het ministerie van Economische Zaken benadrukt dat de huidige situatie met hoge prijzen nog geen noodsituatie is — onder een noodsituatie verstaat men vrijwel geen binnenkomend gas — maar werkt wel aan maatregelen. Een kleine voorraad van 5 terawattuur wordt in Alkmaar aangelegd; dat is relatief weinig ten opzichte van het Nederlandse jaarverbruik van ongeveer 300 TWh. Deskundigen concluderen dat door de toegenomen afhankelijkheid van buitenlandse leveringen een nationale of Europese strategische reserve zinvol is om langere verstoringen te kunnen overbruggen.