'Nederland moet geweld tegen vrouwen veel serieuzer aanpakken'
In dit artikel:
Een nieuw rapport van Grevio, het expertsorgaan van de Raad van Europa dat mensenrechten en rechtsstaat bewaakt, concludeert dat Nederland nog steeds niet voldoet aan internationale verplichtingen om vrouwen effectief tegen geweld te beschermen. Het rapport, dat komt na een zomer van meerdere moorden op vrouwen — waaronder de 17‑jarige Lisa — constateert onder meer een tekort aan opvangplaatsen, onvoldoende daadkracht bij aanpak van huiselijk geweld en gebrek aan goede politieopvang na ernstige zedendelicten.
Grevio signaleert dat instellingen zoals Veilig Thuis en andere partijen in het strafrecht huiselijk geweld te vaak zien als een conflict tussen twee gelijken, waardoor de veiligheid van slachtoffers en van kinderen in het gedrang komt. De aanpak is versnipperd: slachtoffers moeten herhaaldelijk hun verhaal doen bij verschillende instanties en weten vaak niet waar zij terechtkunnen. Daarnaast zijn registratie en dataverzameling gebrekkig; politiedata, OM‑ en rechterlijke gegevens vermelden vaak wel het slachtoffer maar niet de dader, en vermoedelijke zelfdodingen of ongelukken bij vrouwen worden niet systematisch onderzocht op een verband met huiselijk geweld.
Grevio dringt aan op structurele financiering van opvang en op dat geweld tegen vrouwen veel hoger op de beleidsagenda komt te staan. Hoewel Nederland enkele stappen heeft gezet — het actieplan Stop Femicide!, de nieuwe zedenwet van 1 juli 2024 waarin ook bewust negeren van weigering strafbaar kan zijn, en de aanstelling van regeringscommissaris Mariëtte Hamer sinds 2022 — oordeelt het rapport dat dit onvoldoende is om de trend te keren.
Nederlandse deskundigen pleiten voor een gendergevoelige benadering waarin erkend wordt dat vrouwen hoofdzakelijk slachtoffers zijn en mannen vaker dader; voorbeelden uit andere Europese landen tonen dat aanstellen van bevoegd gezagdragers voor gendervraagstukken op nationaal en lokaal niveau effectief kan zijn. Praktijkvoorbeeld Stichting Filomenia in Rotterdam wordt genoemd als model: multidisciplinaire, samenhangende hulpverlening die het slachtoffer centraal stelt totdat veiligheid is hersteld.
Ter illustratie: in Nederland wordt ongeveer eens in de acht dagen een vrouw gedood, vaak door (ex‑)partners. Recent lanceerde de campagne ‘Waar ben je?’ om signalen van psychisch geweld zichtbaar te maken. De Tweede Kamer nam in september een motie van GroenLinks‑PvdA‑Kamerlid Songül Mutluer aan die sneller en harder wil optreden tegen ‘rode vlaggen’ van femicide (zoals stalking en psychisch geweld) en betere informatieuitwisseling tussen instanties eist. De ministeries van VWS en Justitie zeggen dat de aanbevelingen concrete aanknopingspunten bieden; een formele beleidsreactie volgt nog.