Nederland maakt mogelijk excuses voor behandeling Molukkers, maar blijft het bij woorden?

In dit artikel:

Premier Rob Jetten neemt zondag deel aan de onthulling van een nationaal Molukks monument bij de Lloydkade in Rotterdam en zal daar naar verwachting namens de staat excuses aanbieden voor de manier waarop de eerstegeneratie-Molukkers werd behandeld. Het monument markeert de plek waar in 1951 ongeveer 12.500 Molukse ex-soldaten en hun gezinnen naartoe werden gebracht nadat zij in Nederlands-Indië aan Nederlandse zijde hadden gevochten.

Die komst mondde uit in mensonterende huisvesting en onzekerheid: velen werden ondergebracht in voormalige concentratiekampen zoals Westerbork en Vught, de soldaten werden massaal ontslagen en de meesten keerden nooit terug naar hun geboorteregio. De gemeenschappen leefden jarenlang in armoede en grotendeels afgescheiden van de rest van Nederland.

Molukkers die dit zelf hebben meegemaakt willen meer dan alleen woorden. Frieda Souhuwat-Tomasoa, die als vierjarig meisje in kamp Vught belandde en maandag haar boek Vrijheid als roeping publiceerde, zegt dat excuses pas iets waard zijn als ze volgen op degelijk onderzoek en concrete herstelmaatregelen. Ze wijst ook op politieke verantwoordelijkheid: volgens haar had Nederland niet moeten ophouden met het ondersteunen van het streven naar een soevereine Molukse staat. Bovendien eist ze achterstallig loon terug — veel voormalige soldaten kregen jarenlang salaris niet uitgekeerd en dat zou aan nabestaanden moeten worden betaald.

Henry Timisela van Museum Maluku benadrukt eveneens dat erkenning verder moet gaan dan symboliek. Structurele steun aan instellingen die Molukse geschiedenis en erfgoed bewaren, en opname van dat verhaal in onderwijs en publieke geschiedschrijving, zijn volgens hem noodzakelijke vervolgstappen. Zowel hij als anderen wijzen op blijvende, intergenerationele gevolgen: ook jongere generaties voelen de impact van de nalatenschap en missen erkenning van hun identiteit.

Kort gezegd: de verwachte excuses kunnen een belangrijk gebaar zijn, maar de Molukse gemeenschap wil dat die worden gevolgd door onderzoek, herstelbetalingen en concrete investeringen in behoud en onderwijs van hun geschiedenis.