Nederland hangt aan Amerikaans tech-infuus: 'We zitten in de houdgreep'
In dit artikel:
Nederland hangt stevig aan het Amerikaanse cloud-infuus: uit onderzoek van de NOS blijkt dat van 16.500 Nederlandse domeinnamen van overheden, zorginstellingen, scholen en vitale bedrijven 67 procent gekoppeld is aan minimaal één Amerikaanse clouddienst. Bijna de helft van die domeinen (49 procent) draait op Microsoft-infrastructuur; het Nederlandse Solvinity is onder die domeinen goed voor minder dan 1 procent.
Die afhankelijkheid raakt niet alleen websites: ook e-mail, samenwerkingsdiensten als Teams en soms complete elektronische patiëntendossiers (EPD) lopen via Amerikaanse servers. Van circa 70 ziekenhuizen met een patiëntenportaal bleken 29 dergelijke portals aan externe diensten gekoppeld; in 28 gevallen gaat het via Microsoft, één via Cloudflare. Chipsoft, een belangrijke EPD-leverancier, zegt dat drie ziekenhuizen hun dossiers volledig naar Microsoft-servers hebben verplaatst en dat dit een eigen afweging van die ziekenhuizen was.
De politiek en experts slaan alarm omdat Amerikaanse wetgeving inlichtingendiensten ook toegang kan geven tot data die buiten de VS worden opgeslagen. Volgens een door Microsoft gepubliseerd rapport vroegen Amerikaanse opsporings- en inlichtingendiensten in de tweede helft van 2024 liefst 57 keer om data die buiten de VS stonden. Microsoft benadrukt dat zulke verzoeken in uitzonderlijke gevallen met vermoedens van ernstige misdrijven plaatsvinden.
De kwestie kwam recent ter sprake bij een Kamerdebat over de overname van Solvinity door een Amerikaanse partij. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann zei: "Ons land ligt aan het infuus van de techbro's van Trump..." Internetactivist Bert Hubert wijst erop dat het fenomeen al jaren gaande is en dat verouderde systemen vaak worden vervangen door Amerikaanse clouddiensten, zelfs als zelfbeheer mogelijk zou zijn: "Dit is al vijf jaar aan de gang."
Voorbeelden van voorgenomen of uitgevoerde verplaatsingen zijn er: in oktober besloot het demissionaire kabinet dat de Belastingdienst zijn mail naar Microsoft verhuist; ook parlement en toezichthouders gebruiken al soortgelijke diensten. Het gevaar is niet louter theoretisch: sancties of politieke spanningen — zoals eerder bij het Internationaal Strafhof — kunnen buitenlandse techbedrijven dwingen dienstverlening aan Nederlandse klanten te staken. Veel betrokkenen pleiten daarom voor snellere stappen richting digitale onafhankelijkheid en minder afhankelijkheid van Amerikaanse cloudaanbieders.