Nazi, NAZA, Gaza

In dit artikel:

Hannah Arendt zag in 1961 tijdens het proces tegen Adolf Eichmann dat extreem kwaad niet altijd voortkomt uit demonische of sadistische motieven. Volgens haar lag Eichmanns gevaar juist in “pure gedachteloosheid”: zijn blinde gehoorzaamheid aan het nazisysteem verhinderde hem de gevolgen van zijn handelen voor andere mensen onder ogen te zien. Die banaliteit van het kwaad kon volgens Arendt meer schade veroorzaken dan uitgesproken kwaadaardige driften.

De auteur past deze analyse toe op het Israëlische militaire optreden in Gaza en bespreekt de documentaire *NAZA*. Daarin getuigen 24 Israëlische militairen en inlichtingenofficieren over hun rol in de oorlog. Hun verklaringen zouden volgens de auteur een systeem onthullen waarin gehoorzaamheid aan een militaire missie, technologische efficiëntie en ontmenselijking de plaats van moreel oordeel hebben ingenomen. De Israëlische bewering dat burgerdoden uitsluitend het gevolg zijn van Hamas’ gebruik van menselijke schilden wordt in het artikel tegengesproken met eerdere onthullingen en Palestijnse berichtgeving.

De geïnterviewde militairen beschrijven Gaza als een “fabriek van doelen” en spreken over de opdracht om het gebied te vernietigen. Volgens sommige getuigen moesten Palestijnen die Noord-Gaza verlieten worden verhinderd terug te keren, wat de auteur duidt als systematische etnische zuivering. Verschillende officieren zeggen dat zij slechts een klein radertje of een technisch uitvoerder waren. Anderen spreken juist triomfantelijk over het volbrengen van hun missie. Sommigen kregen later gewetenswroeging of verlieten het leger.

Een belangrijke rol speelt volgens de documentaire de inzet van AI en andere technologie. Die zou aanvallen op basis van gegevens efficiënt en op afstand mogelijk maken, waardoor de menselijke gevolgen minder zichtbaar worden. Het artikel noemt als voorbeeld dat woningen konden worden vernietigd wanneer een bepaald percentage bewoners nog aanwezig was, soms samen met hun gezinnen en buren. Ook bij voedseluitdelingen zouden op grote schaal burgers zijn beschoten.

De term *NAZA*, afgeleid van een Hebreeuwse uitdrukking voor “nevenschade”, staat volgens de auteur voor een taal die burgerdoden reduceert tot een vooraf berekende militaire kostenpost. Daarbij zouden aantallen van twintig, en in sommige gevallen honderden, toegestane burgerdoden aan één doelwit zijn gekoppeld. Zulke klinische termen maskeren volgens het artikel het menselijke leed en bevorderen gedachteloze gehoorzaamheid.

De documentaire laat daarnaast zien hoe taal en langdurige ontmenselijking Palestijnen als collectief gevaarlijk of niet-onschuldig voorstellen. De makers, die het Israëlische zelfbeeld als moreel leger ondergraven, zouden vanwege de film als landverraders worden bedreigd en moeten onderduiken. De auteur ziet in de getuigenissen een waarschuwing: zoals bij Eichmann kan een systeem mensen ertoe brengen hun geweten ondergeschikt te maken aan efficiëntie, macht en een als absolute missie voorgestelde vernietiging.