'NAZA': wat als Israëlische militairen de waarheid vertellen over Gaza in deze film?

In dit artikel:

De documentaire ‘NAZA’ van de Israëlische filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor brengt de getuigenissen van 24 voormalige of huidige Israëlische militairen en inlichtingenofficieren. Omdat onthullingen over het leger in Israël grote risico’s inhouden, komen de klokkenluiders anoniem aan het woord. Hun verklaringen zijn daardoor moeilijk onafhankelijk te verifiëren, maar volgens de makers zijn anonieme interviews gerechtvaardigd omdat getuigen anders niet zouden spreken.

De film schetst, volgens de getuigen, een onthutsend beeld van de Israëlische militaire aanpak in Gaza. Centraal staat de term ‘NAZA’, een Hebreeuws acroniem voor ‘nevenschade’. In militaire planning zou die term aangeven hoeveel burgerslachtoffers bij een aanval worden verwacht of aanvaard. Getuigen spreken over aanvallen waarbij tientallen tot honderden burgerdoden werden ingecalculeerd. Eén geïnterviewde beweert dat bij een aanval op een senior Hamasdoelwit een ‘NAZA’ van 200 gold en dat bij een andere aanval tot 500 burgerslachtoffers werden toegestaan. Het Israëlische leger noemde die laatste bewering na de première volledig vals, maar volgens de documentaire lijkt het toegestane aantal burgerdoden in de praktijk rekbaar.

Ook het gebruik van artificiële intelligentie komt aan bod. Volgens een getuige selecteerde een systeem tienduizenden telefoons die aan Hamas of aan Hamas gelieerde personen werden toegeschreven. Elke gelokaliseerde telefoon zou vervolgens als doelwit kunnen worden gebombardeerd. De getuigen beschrijven daarnaast aanvallen op woningen wanneer vermoedelijke Hamasleden thuis waren, ook als hun familie aanwezig was. In sommige gevallen zouden telefoons of digitale gegevens zijn gebruikt om het moment van een aanval te bepalen.

De militairen zeggen dat een groot deel van de oorlogvoering vanuit veilige bunkers in Israël gebeurt en aanvoelt als een videogame. Ze beschrijven een beleid waarbij grootschalige verwoesting en de verplaatsing van de bevolking volgens hen belangrijker waren dan het beperken van burgerslachtoffers. Ook vertellen ze over ongewapende Palestijnen die zouden zijn doodgeschoten en vervolgens als terroristen werden geregistreerd. De film stelt dat deze werkwijze niet alleen na de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 is ontstaan, maar voortbouwt op een systeem van controle over Gaza dat al decennia bestaat.

De makers verzwijgen de aanval van Hamas op 7 oktober niet. Daarbij werden ongeveer 1.200 mensen gedood, onder wie circa 900 burgers, en werden gijzelaars meegenomen. Het trauma van die aanval en de brede overtuiging dat Hamas moet worden vernietigd, vormen volgens de documentaire een context waarin slogans als ‘in Gaza zijn geen onschuldige mensen’ binnen het leger konden doorwerken.

De film, die tachtig minuten duurt, werd in Israël scherp veroordeeld. Premier Benjamin Netanyahu kondigde wetgeving aan die de makers hun staatsburgerschap zou kunnen afnemen; de minister van Binnenlandse Zaken wilde een onderzoek naar mogelijk landverraad. Vanuit extreemrechtse kringen kwamen zelfs oproepen tot executie. ‘NAZA’ bouwt voort op eerder journalistiek onderzoek van onder meer The Guardian, +972 Magazine en Local Call. De documentaire verschijnt vanaf woensdag 30 september in de Belgische bioscopen. Abraham en Szor wonnen in 2025 samen met Palestijnse regisseurs een Oscar voor ‘No Other Land’.