Navo-landen zijn het vrijwel eens: defensiebudget gaat naar 5 procent

In dit artikel:

De NAVO-lidstaten zijn vrijwel eens over een substantiële verhoging van hun defensiebudgetten, van 2 naar 5 procent van het bruto nationaal product, een besluit dat volgende maand tijdens de top in Den Haag officieel wordt bekrachtigd. Premier Mark Rutte noemt deze stap en de komende top zelf historisch. Hij stelt voor dat 3,5 procent van deze verhoging besteed wordt aan harde militaire uitgaven, terwijl 1,5 procent gebruikt wordt voor veiligheidsverhogende maatregelen zoals cyberdefensie en verbetering van infrastructuur zoals wegen en bruggen.

Hoewel er nog geen strikte definitie bestaat voor wat binnen dat deel aan veiligheidsmaatregelen valt, verwacht men enige flexibiliteit voor landen die minder direct met militaire dreigingen te maken hebben, zoals Spanje, dat klimaatrisico’s als urgenter ervaart. Nederland richt zich daarbij vooral op infrastructuur en logistiek, cruciaal voor het transport van militair materieel naar onder andere Oost-Europa. Over eventuele financiering van projecten als de renovatie van de Van Brienenoordbrug is nog geen duidelijkheid.

De besteding van de 3,5 procent voor militaire capaciteiten wordt bepaald aan de hand van bijgewerkte defensieplannen en capaciteitsdoelen per land, die recent door de NAVO-ministers zijn goedgekeurd. Over het tijdspad om de doelstellingen te bereiken, is nog onenigheid: terwijl landen als België en Italië meer tijd willen, dringen de Baltische staten en Polen aan op een snelle opschaling vanwege de acute Russische dreiging. Rutte noemt 2032 als mogelijke deadline, maar benadrukt dat jaarlijkse stapsgewijze verhogingen noodzakelijk zijn, een eis van de Verenigde Staten die eerdere vage beloftes niet meer accepteert.

Over de financiering moeten de landen zelf beslissen, waarbij opties variëren van lenen en hogere tekorten accepteren tot bezuinigen op andere uitgaven. Het idee van gezamenlijke Europese leningen stuit vooral in Nederland op weerstand. Het Nederlandse kabinet wil voor 17 juni duidelijkheid geven over zijn bijdrage aan de topinspanningen, mede doordat politieke obstakels lijken te verdwijnen na het vertrek van de PVV. In de Tweede Kamer is brede steun voor de verhoging, zij het met verdeeldheid over hoe de extra kosten moeten worden gedragen, waarbij voorstellen voor hogere belastingen op banken of hogere lenen verdeeld worden ontvangen.