NAVO lanceert Noordpoolmissie Arctic Sentry en hoopt crisis achter zich te laten
In dit artikel:
De NAVO start een nieuwe, samengestelde missie in het Noordpoolgebied onder de naam Arctic Sentry. Doel is alle bestaande oefeningen en geplande activiteiten in de regio onder één operatie te brengen en op korte termijn tienduizenden militairen in te zetten. Of Nederland meedoet is nog onduidelijk; demissionair minister van Defensie Brekelmans stond eerder welwillend tegenover deelname.
De operatie is deels bedoeld om Amerikaanse zorgen over de veiligheid van de Arctic — en specifiek Groenland — weg te nemen. Begin dit jaar veroorzaakte president Trump een internationale rel door openlijk interesse te tonen in Groenland, wat leidde tot spanningen met Denemarken. Na diplomatiek overleg en gesprekken met NAVO-topfunctionarissen kalmeerden de spanningen en werden afspraken gemaakt om de regio gezamenlijk te versterken. Diplomaten noemen de kwestie een soort "wake-upcall": het gebied kreeg tot nu toe te weinig aandacht, maar de aankondiging van Arctic Sentry dient ook om Washington gerust te stellen.
De timing is opvallend: de bekendmaking valt vlak voor een vergadering van NAVO-defensieminis ters in Brussel, de eerste bijeenkomst na de Groenlandkwestie. In alliantiekringen is er druk om de affaire niet te herkauwen, maar men blijft alert op nieuwe onvoorspelbare uitspattingen vanuit Washington.
De nieuwe missie past in een bredere NAVO-trend van zogenaamde 'burden shifting': Europa neemt meer conventionele taken over zodat de VS capaciteit kan verschuiven richting de Indo-Pacifische regio. De Amerikanen hebben al op enkele plekken NAVO-commandostructuren aan Europese partners overgedragen en delen van de coördinatie van hulp aan Oekraïne gingen naar Duits-Brits leiderschap. Tegelijkertijd benadrukken Amerikaanse vertegenwoordigers dat de steun aan de NAVO stevig blijft; de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Mathew Whitaker, noemde afwezigheid van sommige Amerikaanse ministers bij bijeenkomsten eenvoudigweg een kwestie van drukte: "Ze zijn gewoon heel druk met andere dingen."
Achter de schermen leeft wel zorg dat terughoudendheid van Amerikaanse ministers een negatief politiek signaal afgeeft. De nieuwe Arctic Sentry moet zowel de daadwerkelijke verdediging van de Noordpool verbeteren als de trans-Atlantische eenheid herstellen en structureel versterken.