NAVO-chef Rutte: slijmerd of keiharde onderhandelaar?
In dit artikel:
In Davos slaagde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte erin een escalerende ruzie over Groenland te sussen en daarmee een bedreiging van Amerikaanse annexatie, handelssancties en een mogelijke scheuring binnen de NAVO af te wenden. De ontspanning woensdagavond volgde op een combinatie van openlijke vleierij richting president Donald Trump en intensieve, stille gesprekken achter de schermen. In aanloop naar het Wereld Economisch Forum deelde Trump zelfs een bericht van Rutte waarin de Nederlandse politicus hem roemde voor zijn inzet in Syrië, Gaza en Oekraïne — een stijl die in Nederland controverses opriep.
Critici, onder wie GroenLinks-leider Jesse Klaver, bestempelden Ruttes toon als te onderdanig en riepen op om steviger tegenover Trump op te treden. Voor tegenstanders wekt dat soort benadering de indruk van overmatige toegevendheid aan chantagepolitiek. Voorstanders zien het anders: diplomatie-experts en ingewijden noemen het de "methode-Rutte" — een bewuste tactiek van invoelingsvermogen en retorische zachtheid, gecombineerd met harde onderhandelingen buiten het publieke oog. Volgens oud-journalist en diplomatie-deskundige Robert van de Roer maakt Rutte precies uit welke snaar hij bij tegenpartijen moet raken om hen te laten bewegen; het doel heiligt dan de middelen.
Ook campagneleider Jan Driessen benadrukt dat de zachte, vleiende façade geen afspiegeling is van zwakte, maar van strategisch vakmanschap: achter de toon schuilt een vasthoudende onderhandelaar zonder groot ego, die zich focust op resultaat. Dat resultaat werd — althans voorlopig — behaald: Trump liet zijn dreigementen varen en bleef in de NAVO. Belangrijk daarbij was niet alleen Ruttes persoonlijke invloed, maar ook de dreiging vanuit Europese kanten (handelssancties) en onrust op de financiële markten, die samen druk op de Amerikaanse president zetten.
Rutte heeft eerder bewezen effectief met Trump te kunnen omgaan; hij kreeg hem in 2018 en tijdens latere topbijeenkomsten vaker bijgestuurd. Toch is het evenwicht fragiel. Als secretaris-generaal moet Rutte de belangen van alle 32 NAVO-leden behartigen, wat diplomatiek sensitiviteit en continu compromiszoeken vereist. In Davos bleek dat hij intensief contact onderhield met betrokken landen zoals Denemarken om te voorkomen dat hun belangen werden verwaarloosd.
De voornaamste zorg is dat zulke persoonlijke stijl niet onbeperkt houdbaar is: Rutte heeft alleen speelruimte zolang concrete resultaten volgen en hij niet té veel goodwill uitgeeft. De opgave blijft groot: de kloof tussen Europa en Amerika verkleinen, Trump binnen de NAVO houden en de steun voor Oekraïne veiligstellen om Rusland geen voorsprong te geven. Ruttes aanpak leverde nu in elk geval tijdelijk stabiliteit op, maar het blijft een nauwkeurige evenwichtsoefening tussen charme, druk en achter-de-schermen-diplomatie.