NAVO-chef Rutte blijft achter Trumps oorlog in Iran staan, ondanks kritiek
In dit artikel:
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte steunt de Amerikaanse aanvallen op Iran publiekelijk, ondanks felle aarzeling binnen delen van Europa. Bij de presentatie van het NAVO-jaarverslag 2025 zei hij dat alle landen het erover eens zijn dat Iran een grotere bedreiging vormt zodra het over nucleaire en langeafstandsraketten beschikt, en juicht hij toe dat de VS die capaciteiten nu probeert af te breken. Rutte benadrukte ook dat men binnen een alliantie van democratieën altijd uiteenlopende meningen zal hebben.
De lof voor Washington komt terwijl grote NAVO-partners kritisch zijn: bondskanselier Merz zei recent in de Duitse Bondsdag dat hij geen overtuigend plan voor de Amerikaanse operatie heeft gezien en dat Duitsland niet vooraf om advies is gevraagd. Spanje noemt de Amerikaanse operatie illegaal en president Macron stelde eerder dat de aanvallen buiten het internationaal recht vallen. Tijdens een Amerikaans tv-interview noemde Rutte Trumps handelen cruciaal voor de wereldveiligheid, iets wat opviel omdat de NAVO-secretaris-generaal doorgaans namens alle bondgenoten spreekt.
Binnen de NAVO wordt Rutte’s kritische-loze houding richting de VS verklaard als een strategische keuze: openlijke afstand kan het risico vergroten dat Amerika de alliantie verlaat of minder steun aan Oekraïne levert. Tegelijkertijd krijgt Rutte het lastig omdat Trump Europa in het openbaar hard bekritiseert vanwege het vermeende gebrek aan steun bij het veiligstellen van de Straat van Hormuz en Europese landen publiekelijk terughoudend zijn.
Rutte legt de Europese traagheid uit met organisatorische en veiligheidsargumenten: veel landen wisten vooraf niet wat Amerika precies van plan was en wilden lekken voorkomen. Inmiddels tekenden meer dan dertig landen — veel daarvan NAVO-leden — een verklaring waarin ze bereidheid tonen om bij te dragen aan veilige doorgang door de Straat van Hormuz. Volgens Rutte coördineert het VK een groep die onderzoekt waar en wanneer hulp mogelijk is. Nederland, Duitsland en andere landen hebben echter expliciet gezegd dat die verklaring geen blanco machtiging is voor onmiddellijke militaire inzet; hulp zal alleen plaatsvinden als de veiligheidssituatie dat toestaat.
De kernvraag blijft hoe ver Rutte kan gaan in het openlijk steunen van Amerikaanse acties zonder het draagvlak binnen Europa verder te verliezen en zonder het risico te vergroten dat de alliantie intern splijt.