NAVO-bijeenkomst in Brussel zonder Amerikaanse minister van Defensie: doet de VS aan 'quiet quitting'?
In dit artikel:
De NAVO-defensieministers komen binnenkort in Brussel samen, de eerste bijeenkomst sinds de zogeheten Groenlandcrisis waarin de Verenigde Staten zelfs suggereerden Groenland van Denemarken over te nemen. Opvallend is het afwezig blijven van de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth — iets wat binnen de alliantie zelden gebeurt — en dat roept de vraag op of de VS zich stilaan terugtrekt uit operationele leiding binnen de NAVO.
Operationele verschuivingen bevestigen die indruk: het Britse commando neemt het Joint Force Command Norfolk (Virginia) over van de VS, Italië neemt het commando in Napels op zich en het commando in Brunssum zal voortaan afwisselend door Duitsland en Polen worden geleid. Daarmee komen drie belangrijke crisishervattende NAVO-hoofdkwartieren onder Europees leiderschap, terwijl de Verenigde Staten aangeven dat Europese landen ook de bijbehorende stafkosten moeten dragen.
Tegelijkertijd groeit de Europeanisering van de alliantie. Sinds de vorige top in Den Haag verhogen Europese lidstaten sterk hun defensiebudgetten, met het doel meer goed getrainde, inzetbare eenheden en modern materieel te leveren. De 23 NAVO-leden binnen de EU bespreken ook het opzetten van een Europese pijler binnen de NAVO voor het gezamenlijk realiseren van schaarse capaciteiten — denk aan tankervliegtuigen, satellietdiensten, omvangrijke luchtafweer en wapentechnologisch onderzoek — en zelfs de mogelijkheid van een gezamenlijke “Europese stem” binnen de alliantie.
De Groenlandkwestie heeft echter een vertrouwensbreuk teweeggebracht. Hoewel het onderwerp formeel niet op de agenda staat, heeft de episode geleid tot trilaterale besprekingen tussen VS, Denemarken en Groenland over heropening van militaire basissen voor het Amerikaanse antiraketschild ‘Golden Dome’, het weren van Chinese en Russische bedrijven en garanties voor Amerikaanse belangen als Groenland ooit onafhankelijk zou worden. Tegelijk start de NAVO de operatie Arctic Sentry om de militaire aanwezigheid in het hoge noorden te versterken — een maatregel die binnen Oost-Europa niet unaniem wordt gedragen, omdat zij andere regio’s met directe Russische dreiging minder prioriteit zien krijgen.
Kortom: de Groenlandaffaire lijkt deels ontmijnd, maar heeft blijvende schade toegebracht aan het vertrouwen in Amerikaans leiderschap. De huidige Amerikaanse koers duwt Europese NAVO-leden richting meer verantwoordelijkheid en zelfstandigheid binnen de alliantie, met de NAVO-top van regeringsleiders in Ankara deze zomer als volgende belangrijke test.