NAVO-baas Rutte wuift Europese kritiek weg over paaien Trump rond Iran-oorlog
In dit artikel:
De afgelopen weken veroorzaakten uitspraken van premier Mark Rutte onrust in enkele Europese hoofdsteden. In interviews zei hij dat Europa de Amerikaanse militaire actie tegen Iran “absoluut” steunde, terwijl veel Europese regeringen zich verrast voelden door de Amerikaanse aanvallen waar zij niet van tevoren over waren ingelicht. Die aanvallen en Iraanse tegenacties hebben wereldwijd economische gevolgen, onder meer doordat Iran de Straat van Hormuz—een cruciale vaarroute voor olie en gas—belemmerde, wat de brandstofprijzen opdreef.
Internationaal stuitte Ruttes steun op kritiek; de Financial Times citeerde Europese diplomaten die hun ongemak uitten en de Duitse president Frank-Walter Steinmeier noemde de militaire koers een “politiek rampzalige fout”. Rutte zelf hield vol dat alle NAVO-landen hetzelfde doel nastreven: het indammen van Iraanse nucleaire ambities om zo de wereld veiliger te maken en grootschalige onrust te voorkomen.
Tegelijkertijd viel president Donald Trump Europa aan omdat landen niet genoeg zouden bijdragen nadat Iran het vervoer via de Hormuz-straat had beperkt; hij noemde bondgenoten “lafaards” en dreigde met terughoudendheid van Amerikaanse steun. Rutte verdedigde delen van Trumps beleid en benadrukte onder meer dat de VS onder deze president belangrijke stappen hebben gezet, zoals het aanscherpen van NAVO-normen waardoor de alliantie sterker zou kunnen optreden.
Volgens Rutte hebben veel Europese landen tijd nodig om hun rol in het conflict te bepalen, deels omdat ze verrast waren door het Amerikaanse optreden. Hij stelde dat aanvankelijk zes landen — waaronder Nederland — zich bereid toonden aan “passende inspanningen” om de scheepvaart door de Straat van Hormuz te beschermen; concrete verzoeken om hulp ontbreken nog, maar Rutte zei dat die intentiegroep inmiddels gegroeid is tot zo’n dertig landen.
Politiek verslaggever Roel Schreinemachers verklaart Ruttes opstelling als gericht op het bijeenhouden van het NAVO-bondgenootschap: strategisch vleien van de Amerikaanse president moet de eenheid binnen de alliantie bewaren, ook al roept dat in sommige hoofdsteden kritiek en gefronste wenkbrauwen op.