Natuurjournaal 31 december 2025

In dit artikel:

31-12-2025 — Twee opvallende natuurverschijnselen rond jaarwisseling: de felgekleurde wasroos en het rood gekleurde korstmos heidelucifer.

Wasrozen (zeeanemonen) tonen kunstig neonachtige tinten dankzij door henzelf geproduceerde kleureiwitten/pigmenten. Die kleuren verschuiven met omgevingsfactoren zoals watertemperatuur, zoutgehalte en stroming. Wetenschappers denken dat de eiwitten onder andere uv-straling terugkaatsen en zo schade door overmatige zon en het verschalken van hun symbiotische algjes (zoöxanthellen) helpen voorkomen — vergelijkbaar met het tegengaan van 'bleaching' bij koralen. Zonder die algjes kunnen de anemonen op termijn niet overleven.

Rode heidelucifer is een veelvoorkomend korstmos op veen- en zandgronden (bijv. De Hoge Veluwe, kustduinen). Het lijkt soms op het verwante rood bekermos; het onderscheid zie je aan de vorm van de rode structuren (bekertjes versus luciferkopjes). De vruchtlichamen zitten vol sporen. Als symbiotische samenstellingen zijn korstmossen bijzonder veerkrachtig en fungeren ze vaak als pioniers, onder andere op plaatsen die recent vuur hebben meegemaakt — zij verschijnen vroeg na een brand, niet als oorzaak daarvan.

Tekst: Karen Bosma (Nature Today). Beeld: Sytske Dijksen, Willem van Kruijsbergen.