Natuurjournaal 11 januari 2026

In dit artikel:

11 januari 2026 — Ondanks hun dunne, ontblote pootjes lijden vogels in de winter zelden aan “wintertenen”. Vogelpoten zijn bekleed met taaie, vorstbestendige schubben en bevatten voornamelijk pezen in plaats van spieren, waardoor ze weinig energie verbruiken. Bij kou kunnen de bloedvaten zich aanpassen en een speciaal warmtewisselsysteem (het zogenaamde rete mirabile) voorkomt veel warmteverlies: warm bloed uit het lichaam verwarmt het koude bloed dat terugkeert uit de poten. Alleen bij sommige watervogels, zoals eenden, kan vastvriezen een risico vormen; zij wisselen vaak af met op één poot staan.

Ook in het plantenrijk zijn er winterbestendigen: kelkzwammen (rode kelkzwam en krulhaarkelkzwam) bevatten genoeg antivries-stoffen om vorst tot ongeveer −15 °C te weerstaan. Deze felrode, langstelen paddenstoelen verschijnen vaak na de eerste nachtvorst op dood hout (o.a. es, iep, beuk, els, esdoorn, wilg, hazelaar). Visueel zijn de twee soorten moeilijk te onderscheiden; hun zwakte is de lente: bij de eerste warmte verschrompelen ze snel.