Natuurjournaal 1 januari 2026

In dit artikel:

1 januari 2026 — Karen Bosma (Nature Today) belicht twee winterverschijnselen in Nederland: het pioniersmos ruig haarmos en de in wintergroepen rondtrekkende geelgorzen.

Ruig haarmos (een bladmossensoort) is te herkennen aan de glanzende haren op de bladtoppen. Het vestigt zich snel op kale, voedselarme zandgrond, helpt stuifzanden vast te leggen en maakt zo de omgeving minder extreem, waardoor andere planten en dieren later kunnen koloniseren. Tegen het einde van de winter verschijnen oranjerode sporenkapsels.

Geelgorzen vallen vooral op door het citroengele borstje van de mannetjes, lange staart met witte zomen, kastanjebruine stuit en een metallic roep; hun zang roept zelfs associaties op met klassieke melodieën. Met een korte, robuuste snavel zijn het vooral zaadeters. In de winter vormen ze groepen in open landschap met op korte afstand dekking — kleinschalig akkerland, heggen, houtwallen, bosranden en licht beboste heide — en in voedselrijke zones (zoals speciaal ingerichte hamstergebieden in Zuid-Limburg) kunnen die groepen in de honderden lopen. Vroeger waren geelgorzen veel algemener in Nederland, ook in West-Nederland.

Foto’s bij het stuk stammen van Tom Heijnen en Mart Herreberg. De beschrijving onderstreept het belang van dynamische zandlandschappen en kleinschalige agrarische structuur voor biodiversiteit.