Natuurinclusieve landbouw: van nice-to-have naar must-have

In dit artikel:

BoerenNatuur stelt dat natuur, landschap en biodiversiteit inmiddels een onmisbare basis vormen voor de landbouw van de toekomst. De organisatie wil dat boeren in Nederland kunnen verdienen met natuurinclusieve landbouw, niet alleen via het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb), maar ook via andere instrumenten zoals KPI’s, biodiversiteitsmonitoren en regionale samenwerkingen. Daarbij draait het steeds meer om gebiedsgericht werken: samen met agrarische collectieven en boeren worden maatregelen gekozen die passen bij de lokale bodem, het landschap en de ecologische kansen.

Volgens dagelijks bestuurder Henk Smith is de rol van de collectieven in de afgelopen jaren sterk verbreed. Waar het begin vooral draaide om het uitvoeren van ANLb-maatregelen tegen vergoeding, ligt de nadruk nu meer op de combinatie van ecologie en economie. Boeren nemen natuur vaker mee in hun dagelijkse bedrijfsvoering, bijvoorbeeld met kruidenrijke stroken, meer variatie in gewassen en aandacht voor bodem en landschapselementen. BoerenNatuur ziet daarin een verschuiving van een strak controlemodel naar een landbouw die zich meer aanpast aan natuurlijke omstandigheden.

Die ontwikkeling wordt ondersteund door 39 agrarische collectieven, die lokale kennis inzetten om beheer beter af te stemmen op wat in een gebied werkt. Omdat het ANLb gebonden is aan leefgebieden en budgetten, zijn er regio’s waar boeren weinig mogelijkheden hebben, terwijl ze wel natuurbeheer willen doen. Daarom zet BoerenNatuur ook in op KPI-systematiek en BBM-pakketten, waarmee natuurprestaties zichtbaarder en financieel waardevoller kunnen worden gemaakt.

In 2026 startte de organisatie bovendien het programma Meer boerennatuur, bedoeld om publieke en private geldstromen beter te bundelen. Bedrijven tonen volgens BoerenNatuur steeds meer interesse om financieel bij te dragen aan biodiversiteit en duurzaam landbouwbeheer, ook buiten de overheidssubsidies om. Het uiteindelijke doel blijft dat meer boeren natuurbeheer kunnen inbedden in hun bedrijf, met voldoende economisch perspectief. Volgens Smith doet inmiddels bijna een kwart van de Nederlandse boeren mee aan agrarisch natuurbeheer.