Natuurinclusieve landbouw biedt kansen, maar het gaat niet vanzelf

In dit artikel:

In Noord-Nederland en op diverse andere plekken in Nederland zijn de afgelopen jaren experimenten met natuurinclusieve landbouw uitgevoerd. Het grootste programma liep van 2019 tot 2024 onder de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw, waarbij provincies en het Rijk samenwerkten met universiteiten, natuurorganisaties, agrarische collectieven en boeren. Doel was landbouwvormen te ontwikkelen die gunstiger zijn voor natuur en milieu, onder meer door te experimenteren met gewassen als vlas, boekweit en veldbonen en door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en kunstmest terug te dringen.

Praktische pilots leverden tastbare voorbeelden op, zoals een weidevogelvriendelijke veehouderij op Schiermonnikoog en extensivering op terreinen van het Groninger Landschap en Staatsbosbeheer. Tegelijk werden nieuwe samenwerkingsverbanden en verdienmodellen onderzocht; sommige nieuwe natuurvriendelijke bedrijfsvormen werden al in de praktijk gebracht. De eerste projectresultaten zijn gepubliceerd en werden in oktober 2025 op het slotsymposium besproken.

Voor blijvende opschaling is structurele ondersteuning nodig. Een beoogde vervolgfinanciering via het Nationaal Programma Landelijk Gebied is door het Rijk ingetrokken, al namen provincies delen van projecten over en biedt de uitgebreide pot voor agrarisch natuurbeheer mogelijk ruimte. Ook elders (Bollenstreek, Ooijpolder-Groesbeek, Buijtenland van Rhoon, Laag Holland) lopen soortgelijke trajecten. Overkoepelende bevindingen: natuurinclusieve landbouw is haalbaar, maar sluitende businessmodellen, duidelijke ecologische effecten en duurzame samenwerking en overheidssteun blijven knelpunten.