Natuurherstelwet roept op tot ecosysteemherstel: meer rewilding kan goed helpen
In dit artikel:
28 december 2025 — De Europese Natuurherstelverordening, onderdeel van de Green Deal en gepresenteerd in 2023, moet ecosysteemfuncties op land en zee tegen 2050 herstellen. ARK Rewilding Nederland ziet in die verordening een zeldzame kans om in Nederland niet alleen soorten te beschermen, maar natuur op systeemniveau te herstellen: robuuste, zelfregulerende landschappen waarin natuurlijke processen weer de dienst uitmaken.
Waarom dit nodig is: in Nederland verkeert 89% van de habitattypen in een ongunstige staat van instandhouding (in Europa is dat 81%). Zonder scherp beleid en grootschalig herstel blijven soortenverlies en verstoorde ecosystemen voortbestaan. De verordening verplicht lidstaten herstel van moerassen, bossen, rivieren, graslanden en kusten, en biedt daarmee ruimte voor rewilding—een aanpak die inzet op processen zoals natuurlijke begrazing, meanderende waterlopen, getijdenwerking en hogere grondwaterstanden in plaats van op statische habitatdefinities.
ARK waarschuwt dat de Nederlandse uitwerking kan verzanden in een “monitoringmoeras”: te veel nadruk op gedetailleerde habitatregistratie en rapportage, en te weinig op daadwerkelijke systeemherstelambitie. Met name het meetbaar maken van ‘natuurlijkheid’ is ingewikkelder dan het tellen van soorten of het afvinken van habitattypen. ARK pleit ervoor rewilding expliciet op te nemen in de nationale implementatie: grotere, aaneengesloten natuurgebieden maken, versnippering tegengaan en ruimte geven aan natuurlijke processen zodat soorten kunnen migreren en populaties genetisch gezond blijven.
Praktisch betekent dit landschappelijke schaalvergroting, verbinding van fragmenten en lange-termijndenken. Rewilding doorbreekt ook het “shifting baseline syndrome”: de neiging te accepteren dat de huidige (arme) natuur de norm is omdat eerdere, rijkere toestanden uit beeld zijn geraakt. Zonder die cultuurverandering blijft de lat te laag en worden kansen voor echt herstel gemist.
Er zijn grenzen en conflicten: agrarische belangen, waterveiligheid en schade door soorten zoals de bever vragen zorgvuldige planning, communicatie en compensatieregelingen. ARK benadrukt dat projecten alleen slagen met betrokkenheid van bewoners, boeren, beleidsmakers en wetenschappers, en met maatschappelijke steun via educatie en succesvolle voorbeeldprojecten. Ook is geduld nodig; natuurherstel vraagt vaak meer tijd dan politiek-cycli toelaten.
Kortom: de verordening biedt de juridische ruimte om ecosysteemherstel te koppelen aan koolstofvastlegging, klimaatadaptatie en veerkracht, maar succes hangt af van beleidskeuzes, financiering en durf. Voor ARK is herstel geen technisch puntje op de i maar een keuze: doorgaan met het opofferen van leefgebieden voor kortetermijnwinst of inzetten op een landschap dat ecologisch en uiteindelijk economisch robuuster is.