Natuurgebied of koelvijver: het lot van de Westerschelde ligt in handen van Zeeuwse staatssecretaris
In dit artikel:
Bij een informatieavond in het Zeeuwse Borssele legde Follow the Money uit hoe plannen voor nieuwe watergekoelde kerncentrales grote risico’s vormen voor de Westerschelde. Anderhalve week geleden bezocht de auteur het dorp en sprak in een volle zaal over onderzoek uit november waaruit bleek dat het ministerie waarschuwingen over koelwaterlozingen negeerde en de Kamer niet had geïnformeerd. Eerder wees de Commissie voor de Milieueffectrapportage al — ruim anderhalf jaar geleden — op conflicten met Europese regels als lozing op de Westerschelde doorgaat.
Het vorige kabinet koos vooral voor locaties in Zeeland (Borssele en Paulinapolder/Terneuzen) omdat watergekoelde centrales goedkoper zijn dan alternatieven met koeltorens. Watergekoelde installaties lozen warm water; dat verhoogt lokaal de watertemperatuur en bedreigt vispopulaties, trekvogels en het hele estuariumsysteem, een probleem dat door klimaatverandering verergert. Tegelijkertijd zet de besluitvorming door: er is een staatsbedrijf opgericht en participatietrajecten lopen, terwijl toenmalig minister Sophie Hermans de mogelijkheid voor koeltorens openhield als waterlozing juridisch onmogelijk bleek.
Het nieuwe kabinet wil het kernenergieprogramma voortzetten. Het dossier ligt nu bij staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA), een Zeeuw die als voormalig gedeputeerde bekend is met de regio en kernenergie steunt. Hij kent ook de Borselse voorwaarden van bewoners en lokale overheden, die expliciet koeltorens uitsluiten — een gevoelig punt in het debat.
Tijdens de avonden in Terneuzen en Borssele benadrukten wetenschappers van NIOZ, de Scheldecommissie en Het Zeeuwse Landschap de bijzondere waarde van de Westerschelde: de enige zuidelijke riviermonding met open verbinding naar de Noordzee, essentieel voor trekvis en vogels. Maar het systeem staat onder druk: chemische verontreiniging door jarenlange lozingen (bijvoorbeeld 3M), ecologische schade door baggerwerk voor de vaarroute naar Antwerpen en onvoldoende compensatie via het Natuurpakket Westerschelde. Nieuwe industrieën — zoals grote groene waterstoffabrieken van VoltH2 — voegen koelwaterlozingen en nog meer verontreinigende materialen toe.
De kernvraag is breder dan de discussies over 200 meter hoge koeltorens: gaat verdere industrialisering de Westerschelde onherstelbaar aantasten? Bewoners en actiegroepen maken zich zorgen en eisen duidelijkheid. De komende jaren zal staatssecretaris De Bat moeten beslissen of de Westerschelde een levend natuurgebied blijft of afglijdt tot een warme, vervuilde koelvijver.