Natuurgebied Holk pakt stikstofminnende planten aan voor behoud zeldzame flora
In dit artikel:
In het waterwingebied De Holk bij Nijkerk werkt Vitens al decennialang aan een nat en soortenrijk natuurgebied nadat het voormalige landbouwland begin jaren ’90 werd omgevormd tot waterwinningsgebied. Door te stoppen met bemesten, extensief maaien en het vasthouden van een hoge grondwaterstand ontstond een mozaïek van vochtige graslanden, ruigte en struweel waarin bijzondere, voedselarme vegetaties en tientallen zeldzame plantensoorten zijn ontwikkeld. Terreinbeheerder Jan Hop heeft hierbij jarenlang de koers bepaald; hij draagt het beheer nu na bijna vijftig jaar over aan Ryan Bonestroo en ecoloog Saskia Vleeming.
Ondanks die successen is er een nieuw probleem: stikstofminnende soorten zoals riet en pitrus rukken op en verdringen lokaal specialistische planten. Toch blijft de kruidenrijkdom opmerkelijk: er zijn circa 170 kruidensoorten waargenomen, waaronder soorten van schraal grasland en zeggenvegetaties (bijv. verschillende zegges), en zeldzame orchideeën zoals brede orchis en rietorchis. Op delen van het terrein bloeit momenteel een groot tapijt van grote ratelaar. De Holk biedt ook een waardevol vogelbiotoop binnen de polder Arkemheen; waarnemingen variëren van ijsvogel en kievit tot zelfs een lepelaar.
Bosgroep Midden-Nederland heeft een nieuw beheerplan opgesteld om soortenherstel te bevorderen en het blauwgrasland te behouden. Maatregelen zijn gericht op het terugdringen van snelgroeiende stikstofminnende planten en het vergroten van de leefkwaliteit voor zowel planten als dieren: gerichte (vroeg)maaiing, gefaseerd maaien om schuilplaatsen voor insecten te behouden, begrazing met schapen in de nazomer, verwijderen van riet en wilg op plekken rond plassen, en behoud van een variabel struweel. Experimenten van Hop — zoals het inzaaien van een klein perceel rogge om bodemstikstof en fosfaat vast te leggen — worden ingezet om groeikansen van riet te verminderen. Monitoring door ecoloog Marjolein van Os volgt de ontwikkeling van soorten en bedekking.
De samenwerking tussen Vitens en Bosgroep Midden-Nederland, gecombineerd met de overdracht van kennis van Hop naar zijn opvolgers, moet De Holk toekomstbestendig houden. Het gebied illustreert hoe beheer, waterhuishouding en gerichte maatregelen samen kunnen zorgen dat zeldzame plantensoorten en een rijk vogelbestand kunnen blijven voortbestaan.