Nature: Verschil DNA mens en chimpansee veel groter dan gedacht

In dit artikel:

Nieuwe inzichten uit een recente publicatie in het wetenschappelijk tijdschrift Nature wijzen op een veel groter genetisch verschil tussen mens en chimpansee dan tot nu toe werd aangenomen. Waar eerder werd gesteld dat hun DNA slechts 1 tot 2 procent van elkaar afweek, laat deze analyse een verschil van ongeveer 14 tot 15 procent zien. Deze hogere schatting omvat zowel grote verschillen in het gehele genoom als korte nucleotidevariaties (stukjes DNA) die samen dit grotere totaal vormen.

Dit leidde tot bredere discussie binnen de wetenschappelijke gemeenschap. Hans Degens, hoogleraar spierfysiologie, benadrukt dat eerdere metingen meestal alleen korte genensequenties beschouwden, terwijl recente methoden het hele genoom analyseren. Nico van Straalen, hoogleraar dierecologie en evolutie, relativeert het verschil door te wijzen op andere diersoorten, zoals kevers, die ondanks grotere genetische verschillen toch nauw verwant zijn. Hij onderstreept dat de verwantschap tussen mens, chimpansee en bonobo als zustersoorten onverminderd blijft staan.

Toch werpt Degens praktische vragen op over de haalbaarheid van menselijke en chimpanseevolutie uit een gemeenschappelijke voorouder binnen de gebruikelijke tijdspanne van ongeveer 6 miljoen jaar. Hij rekent uit dat het aantal benodigde genetische veranderingen per generatie extreem hoog ligt, hetgeen evolutionaire processen bemoeilijkt. Ondersteunend rekent emeritus hoogleraar John Sanford voor dat het onwaarschijnlijk is in de beschikbare tijdspanne voldoende nieuwe genen met nuttige mutaties te hebben gevormd voor zo’n grote genetische differentiatie. Sanford stelt dat deze genoomvariaties, sober bezien, zulke enorme tijdsintervallen vragen dat het ontstaan van mens en chimpansee uit een gemeenschappelijke voorouder volgens zijn berekeningen vrijwel onmogelijk is.

Samenvattend wijst deze nieuwe genetische analyse op een aanzienlijk groter verschil tussen mensen en chimpansees dan eerder aangenomen, wat leidt tot hernieuwde bedenkingen over de snelheid en mogelijkheden van evolutie binnen het primatengenoom. Tegelijkertijd blijft de nauwe evolutionaire verwantschap tussen mens en chimpansee wel erkend, ondanks de onverwacht grote genetische afstand.