Nationale strategie moet drinkwaterprobleem aanpakken
In dit artikel:
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) waarschuwt dat Nederland nu al te weinig robuuste drinkwatervoorraad heeft en dat de knelpunten de komende jaren sterker merkbaar zullen worden. Door bevolkingsgroei, economische ontwikkeling en klimaatverandering neemt de vraag naar zoetwater toe, terwijl beschikbaarheid afneemt door verdroging en verontreiniging (onder meer PFAS, medicijnen, cosmetica en landbouwchemicaliën). Als gevolg daarvan kunnen sommige bedrijven al niet op het drinkwaternet worden aangesloten en komt het steeds vaker voor dat het rivierwater tijdelijk niet kan worden gebruikt.
De Rli constateert meerdere structurele zwaktes: onvoldoende noodreserves voor langdurige droogte, bestuurlijke versnippering waardoor samenwerking tekortschiet, en het verlies van drinkwaterbelangen bij concurrerende keuzes voor landbouw, woningbouw, energie of industrie. Bovendien is het huishoudelijk watergebruik sinds 2018 weer gestegen door toepassingen als regendouches, tuinberegening en zwembaden; huishoudens gebruiken nu ruim twee derde van het water. Prognoses van het CBS wijzen op meer dan 20 miljoen inwoners rond 2070, waardoor de regionale vraag in sommige gebieden kan verdubbelen of verdrievoudigen.
De Rli vraagt een nationale aanpak onder leiding van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, samen met drinkwaterbedrijven, medeoverheden en kennisinstellingen. Een landelijke drinkwaterstrategie moet ervoor zorgen dat drinkwater volwaardig wordt meegewogen in ruimtelijke en sectorale keuzes en dat herinrichting van het zoetwatersysteem niet aan individuele bedrijven of provincies wordt overgelaten. Het ministerie bevestigt dat er aan zo’n strategie wordt gewerkt en streeft naar een presentatie eind 2027. Beoogde maatregelen omvatten vergroten van waterwinning, terugdringen van verbruik en het versnellen van acties om te voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water om de kwaliteit te verbeteren.
De Rli pleit daarnaast voor meer effectieve waterbesparing bij consumenten (bijv. zuinige douchekoppen, toiletten) en voor prikkels zoals hogere tarieven bij excessief gebruik. Ze waarschuwt dat hogere prijzen kwetsbare huishoudens relatief zwaar treffen en adviseert onderzoek naar een extra hoog tarief voor buitensporig verbruik gecombineerd met volledig betalen naar werkelijk verbruik in plaats van deels vaste aansluitkosten. De raad benadrukt dat urgent ingrijpen nodig is om ook in de toekomst voldoende, schoon en betaalbaar kraanwater te garanderen.