Nasma (37) maakt maquettes vol verhalen van asielzoekers. 'Ik hoef geen sympathie. Ik vraag alleen begrip'

In dit artikel:

Kunstenares Nasma Al-Shutfa (37) uit Jemen toont in galerie Sign in Groningen haar project I am grateful(?): een groeiende installatie van maquettes die de kamers in asielzoekerscentra verbeelden en verrijkt worden met verhalen van medevluchtelingen. De werken, afgestudeerd aan de KABK in 2024, leggen de emotionele werkelijkheid van het asieltraject bloot: eenzaamheid, angst, voortdurende onzekerheid en het eindeloze wachten.

Al-Shutfa arriveerde in 2019 bij het aanmeldcentrum in Ter Apel en belandde daarna in meerdere AZC-locaties: Wassenaar, Luttelgeest en later Amsterdam. In haar maquettes is telkens nét plek voor een bed of stapelbed en een stoel; blauwe matrassen van anti-incontinentiemateriaal en het gebrek aan écht beddengoed keren steeds terug. Kleine persoonlijke bezittingen, zoals een lichtsnoer dat haar troost gaf, krijgen symbolische betekenis: in het AZC mag je vaak maar één koffer houden, en wat je wél meeneemt zegt veel over wat iemand nodig heeft om mens te blijven in dat systeem.

De installatie werkt als een thematische kaart: hokjes geordend per locatie en onderwerp—van “Trauma room”, waarin de gedeelde verhalen van bewoners elkaar versterken en verzwaren, tot een maquette die verwijst naar de moord op een meisje uit Duivendrecht, waarbij medebewoners signalen van gevaar hadden gemeld maar geen actie zagen. Al-Shutfa toont hoe individuele ervaringen in het AZC-systeem elkaar overlappen; wat iemand meemaakt, wordt snel ook het verhaal van anderen.

Hoewel zij later erkend werd als vluchteling, veranderde dat leven niet fundamenteel: geen eigen woning, geen werk, geen sociale aansluiting—de status betekent niet meteen vrijheid. Dankzij Takecarebnb kon ze tijdelijk bij gastgezinnen verblijven, maar ook dan bleven verplichtingen en controles bestaan. Haar wens met het project is helder en persoonlijk: niet zozeer om medelijden te vragen, maar begrip. “Ik hoef geen empathie en ik hoef geen sympathie. Ik vraag alleen begrip,” zegt ze.

Al-Shutfa reageert ook op de felle publieke discussies en protesten tegen AZC’s: zij plaatst verantwoordelijkheid bij politici en roept op tot directe ontmoeting. Haar advies: bezoek een AZC, praat met asielzoekers en stel vragen. De tentoonstelling I am grateful(?) is te zien tot en met zaterdag 20 juni in galerie Sign, Winschoterkade 10, Groningen (di-za 12-17, zo 14-17).