Narrenschip de Azart voer de wereld rond 'niet om te stelen en te kelen, maar om te spelen en te delen'

In dit artikel:

In 1994 drijft een blauw beschilderde vleetlogger met de letters "The Ship of Fools" voor de kust van Sint‑Petersburg; de Russen verdenken spionage, maar kapitein August Dirks legt uit dat het een reizend theatergezelschap is dat culturele uitwisseling nastreeft. Dirks begon eind jaren tachtig met de Azart, een narrenschip naar voorbeeld van middeleeuwse voorstellingen van dwaasheid, en voer vanaf de vaste basis Azartplein op KNSM‑eiland langs de historische VOC‑routes de wereld rond. De bemanning wisselt onderweg: sommigen stappen slechts kort aan boord, anderen blijven jaren.

Het project is zowel theatrale provocatie als levensstijl: Dirks haalt inspiratie uit Jheronimus Bosch en Erasmus’ lof van de zotheid, en ziet dwaasheid als noodzakelijke impuls om het veilige bestaan te doorbreken. Die levenshouding leidde tot kleurrijke scènes — zoals het verschijnen met grote prothetische puntoren — maar ook concrete problemen. In 2002 sneed de Azart per ongeluk een elektriciteitskabel door, waardoor melkveebedrijven rond Alkmaar zonder stroom kwamen en energiebedrijf Nuon Dirks voor de rechter sleepte; pas na drie jaar mocht het schip weer uitvaren.

Beelden van de reizen vormen de basis voor de documentaire Azart – Come Make Art (regie Annike Kaljouw), die het schip sinds 2017 volgt; ook voormalig bemanningslid Masha Novikova komt aan het woord. In 2021 kreeg Dirks een ongunstige medische prognose terwijl hij verkleed als nar op consult kwam — toch leeft hij voort en reist hij onder meer naar Ecuador, waar de Azart als cultureel centrum is gestrand en nog steeds lokale publiek en nieuwe bemanningsleden aantrekt.