Nakomelingen van Sobibor-overlevenden: 'Ik ben opgegroeid met het idee dat de wereld onveilig is'

In dit artikel:

Het trauma van vernietigingskamp Sobibor laat sporen na bij de kinderen en kleinkinderen van overlevenden. VARAgids sprak voor de documentaireserie Echo’s van Sobibor met drie nabestaanden; centraal staat het onuitgesproken lijden van hun ouders en de vraag hoe zij daarmee omgaan. Miriam Kahanov (73) vertelt dat ze er nooit naar heeft gevraagd en daar nu spijt van heeft: "Ik weet zeker dat ze van alles hebben meegemaakt waar ze nooit over heeft verteld." Ze voelt boosheid en verdriet omdat er veel gaten zijn in wat ze over het verleden weten en omdat ze zich verwondert over hoe haar ouders het kamp hebben overleefd, naar Israël konden emigreren en daar een schijnbaar normaal, "model" gezinsleven opbouwden.

De gesprekken illustreren hoe stilte, schuldgevoel en onvolledige kennis intergenerationele gevolgen hebben: nakomelingen worstelen met onzekerheid, leegtes in familiegeschiedenissen en het gewicht van trauma dat niet direct werd gedeeld. De serie en de interviews benadrukken daarom het belang van het vastleggen van overlevingsverhalen en van aandacht voor de emotionele erfenis die concentratiekampen nalaten, zowel voor individuele families als voor het collectieve geheugen.