Nachtwerkers houden 6900 kilometer spoor in topvorm
In dit artikel:
Om drie uur ’s nachts werken teams spoorwerkers van aannemer Asset Rail bij station Hilversum onder bouwlampen aan wissels en bovenleiding. Ze moeten klaar zijn vóór de ochtenddienst om circa 05.00 uur; elke uitgelopen minuut kan NS duizenden euro’s boete kosten. De klus is een race tegen de klok waarbij handelingen uiteenlopen van het loswrikken van vastgeroeste bouten tot slijpen, het vervangen van onderdelen en het controleren van sein- en besturingscomponenten.
De nachtdiensten zijn geen incidentele activiteit maar dagelijkse routine: honderden technici onderhouden het Nederlandse spoornet van ongeveer 6.900 km en staan 24/7 klaar bij storingen. Asset Rail-directeur Jorn Pruntel benadrukt dat storingen gemiddeld binnen zo’n vijftig minuten worden opgelost en dat zijn magazijnen 90 procent van de benodigde onderdelen op voorraad hebben — van spoorstaven tot slagbomen voor overwegen, die gemiddeld dagelijks beschadigd raken.
De vakmensen zijn jarenlang opgeleid en werken met een mix van zeer oude en moderne systemen — elementen uit 1945 moeten samenwerken met hardware van 2022. Dat maakt onderhoud specialistisch: elke wissel, elk sein vereist specifieke kennis en cursussen. Wisselstoringen behoren tot de meest gemelde calamiteiten, maar vaak ligt de oorzaak buiten de techniek: het weer, dieren op de baan (een voorbeeld uit het veld betrof een verongelukte fret) of een kapot onderdeel op een printplaat kunnen dezelfde vertragingen veroorzaken.
Ervaren ploegleden zoals Koen Friele (gestart als leerling-monteur seinwezen, nu productiemanager) en Chris den Heijer (29 jaar in het vak) illustreren het beroep: fysiek werk, veel nachten en ook eenvoudige taken zoals het poetsen van borden die aanwijzingen voor machinisten leesbaar houden. Dergelijke ‘kleine’ taken kunnen volgens de medewerkers zelfs rustgevend zijn na stressvolle klussen.
Nachtwerk brengt extra druk en veiligheidsrisico’s met zich mee; de Arbeidsinspectie waarschuwde recent dat er meer aandacht nodig is voor veiligheid bij nachtelijke spoorwerkzaamheden. Tegelijkertijd presteert het Nederlandse net goed: ruim 90 procent van de treinen rijdt nog steeds op tijd op een van Europa’s drukste en technisch complexe netwerken met tienduizenden seinen en duizenden wissels.
Terwijl er miljarden worden vrijgemaakt voor verbouwingen van grote stations (zoals Eindhoven, Leiden en ’s‑Hertogenbosch), blijft het dagelijkse, vaak onopgemerkte onderhoud door nachtpersoneel cruciaal om het treinverkeer te laten draaien — iets waar het publiek zich volgens de arbeiders vaak onvoldoende van bewust is.