Nachtwachter Janna Loot: "Elk lichtje dat uitgaat, is er eentje"

In dit artikel:

Tijdens de Nacht van de Nacht op 24 oktober vraagt nacht­wachter Janna Loot aandacht voor het belang van duisternis en de gevolgen van lichtvervuiling. Volgens haar is echte duisternis in Nederland steeds zeldzamer, terwijl mensen vaak onderschatten hoeveel ze in het donker kunnen zien. Na ongeveer tien tot vijftien minuten wennen de ogen eraan.

Loot zag tijdens een fietstocht door Goes hoeveel licht er ’s nachts blijft branden. Onderzoek uit 2018 laat zien dat Goes van de onderzochte Zeeuwse steden het meeste licht omhoog uitstraalt. Ook op de Oosterschelde bleek de duisternis beperkt: de gloed van haven- en industriegebieden rond Rotterdam en Antwerpen was zelfs vanaf het water zichtbaar.

Als vrijwillige Nachtwachter, een initiatief van de Natuur- en Milieufederaties dat in 2025 begon, probeert Loot samen met Werner Rovers onnodige verlichting terug te dringen. Ze spreken met gemeenten, bedrijven en andere organisaties en organiseren excursies om mensen de waarde van het donker te laten ervaren. Zo zorgden gesprekken met de gemeente Goes ervoor dat lampjes in een gemeentelijke boom voortaan minder lang branden dankzij een tijdschakelaar.

Loot wijst erop dat kunstlicht dieren kan verstoren. Trekvogels kunnen door verlichting van hun route raken en daardoor belangrijke rust- en voedselplaatsen missen. Ook bomen kunnen door nachtelijke verlichting hun natuurlijke ritme verliezen, waardoor bladeren langer blijven zitten en jonge knoppen gevoeliger worden voor vorst. Gericht, warmer licht, tijdschakelaars en bewegingssensoren kunnen volgens haar veel verschil maken.

Ze begrijpt dat licht mensen een gevoel van veiligheid geeft, maar betwijfelt of meer verlichting altijd helpt. Loot is niet tegen lampen, maar vindt dat ze niet de hele nacht hoeven te branden. Lichtvervuiling heeft volgens haar bovendien een direct voordeel: zodra verlichting wordt uitgeschakeld, keert de duisternis meteen terug. Haar grootste wens is om vanuit haar eigen Zeeuwse tuin opnieuw de Melkweg te kunnen zien.