Naast een burn-out dreigt in onze maatschappij het gevaar van een bore-out: 'Het is alsof iedereen groeit, behalve jij'

In dit artikel:

Een bore-out ontstaat wanneer iemand langdurig te weinig prikkels krijgt, met hetzelfde soort stressreactie als bij een burn-out. Mirela Habibovic, psycholoog en onderzoeker aan Tilburg University, legt uit dat bore-out voorkomt bij mensen die lange tijd weinig uitdaging of afwisseling in hun werk of privéleven ervaren; verveling en doelloosheid sluipen erin, en wie veel thuiszit of altijd dezelfde taken uitvoert, is extra kwetsbaar. Waar kortdurende verveling onschuldig is, kan aanhoudende onderprikkeling leiden tot piekeren, somberheid en uiteindelijk tot isolement of zelfs een depressie.

In Nederland had in 2024 ruim 20 procent van de werkenden tussen 15 en 74 jaar last van burn-outklachten (RIVM). Voor bore-out bestaan geen betrouwbare cijfers: het fenomeen is relatief nieuw in onderzoek en nog onduidelijk gedefinieerd, waardoor het vaak wordt verward met somberheid of depressie. Toch blijkt dat de lichamelijke reactie op beide vormen van stress vrijwel gelijk is: verhoogde hartslag, snellere ademhaling, hogere bloeddruk en fysieke klachten zoals hoofdpijn of buikpijn. Habibovic vat het kernachtig samen: “Stress is stress.”

Biologisch speelt het beloningshormoon dopamine een centrale rol. Bij burn-out staat het lichaam langdurig ‘aan’ door teveel prikkels; bij bore-out ontbreekt juist de stimulatie die dopamine vrijmaakt. Daardoor gaan de hersenen zelf prikkels fabriceren — vaak in de vorm van negatieve gedachten — wat spanning en onrust veroorzaakt. Mensen raken zichzelf ervan overtuigd dat ze niet goed genoeg zijn of niets bereiken, met een gevoel dat de tijd doorgaat terwijl zij stilstaan.

De aanpak verschilt van die bij burn-out. Rust en herstel zijn bij burn-out cruciaal; bij bore-out werkt teveel rust juist averechts. Habibovic adviseert het actief opzoeken van prikkels: kleine, haalbare doelen (zoals elke ochtend opstaan om 09.00 uur, dagelijkse middagactiviteiten), een nieuwe hobby, of vragen om uitdagender taken of een andere functie binnen het werk. Voortgang en het ervaren van vaardigheid kunnen het gevoel van voldoening herstellen. Daarnaast zijn algemene stressreductiemethoden — meditatie, voldoende slaap, een gezonde leefstijl — nuttig, maar ze volstaan niet als de omgeving zelf ongezond is.

Belangrijk is het herkennen van lichamelijke signalen en het beoordelen of de oorzaak persoonsgebonden is of voortkomt uit een slechte werkomgeving. Als negatieve prikkels blijven bestaan ondanks persoonlijke stressmanagementmaatregelen, kan uitstappen uit die situatie een oplossing zijn.