Naast een burn-out dreigt het gevaar van een bore-out: 'Het is alsof iedereen groeit, behalve jij'

In dit artikel:

Langdurige onderprikkeling kan net zoveel schade veroorzaken als overbelasting: een bore-out. Psycholoog en onderzoeker Mirela Habibovic (Tilburg University) legt uit dat bore-out ontstaat wanneer mensen langdurig te weinig uitdaging of afwisseling ervaren — bijvoorbeeld jarenlang dezelfde baan, langdurig thuiszitten of een relatie die geen energie geeft. In het begin leidt dat tot verveling en zinloosheid, maar als het weken of maanden aanhoudt ontstaan piekeren, somberheid en sociale terugtrekking; uiteindelijk kan dat uitmonden in ernstige stress of een depressie.

Het verschijnsel is minder onderzocht dan de burn-out en mist nog een eenduidige definitie, waardoor het vaak wordt aangezien voor depressie. Wel is duidelijk dat de lichamelijke reactie op langdurige onderprikkeling vergelijkbaar is met die bij overbelasting: verhoogde hartslag, bloeddruk, onrust, hoofdpijn en buikklachten. Waar een burn-out vaak gepaard gaat met te veel prikkels en het advies rust en stapsgewijze structuur is, leidt een bore-out juist tot een tekort aan dopamine door gebrek aan stimulatie. De hersenen proberen die leegte op te vullen door negatieve gedachten te creëren, wat spanning en erger lijden veroorzaakt.

Cijfers van het RIVM laten zien dat in 2024 ruim 20 procent van werkende Nederlanders burn-outklachten had; hoeveel mensen een bore-out hebben, is nog onduidelijk. Habibovic benadrukt dat gevoeligheid voor onderprikkeling verschilt per persoon: sommigen hebben weinig prikkels nodig, anderen juist veel.

Behandeling en preventie verschilt van die bij burn-out. Bij bore-out helpt het om actief meer prikkels en structuur te zoeken: vaste dagindeling, kleine haalbare doelen, een uitdagende hobby of vragen om meer taken of een andere rol op het werk. Voor sommigen is het uiteindelijk noodzakelijk de ongezonde omgeving te verlaten. Daarnaast blijven algemene maatregelen zoals voldoende slaap, stressmanagement (bijvoorbeeld dagelijkse meditatie) en het herkennen van lichamelijke signalen belangrijk. Habibovic waarschuwt dat de oorzaak vaak in de omgeving ligt en niet alleen bij het individu — verandering van de situatie kan dan de beste oplossing zijn.